Category Archives: Ιστορία της Μουσικής

Ηχοι της φύσης με μουσικά όργανα

Standard


Ξέρω καλά τους ήχους της φύσης. Οταν ήμουν μικρός, κρυβόμουν μέσα στα δάση, αγκάλιαζα ένα κυπαρίσσι και άκουγα τους χυμούς του. Κοιμόμουν δίπλα στα ρυάκια κι άκουγα το νερό που κυλούσε, καθόμουν κάτω από τα πεύκα και τις λεύκες κι άκουγα το θρόισμα των φύλλων τους κι έχω ξοδέψει ώρες ολόκληρες, προσπαθώντας να αποκρυπτογραφήσω τους διαλόγους των πουλιών. Κι ύστερα στη θάλασσα, ολόκληρες μέρες και νύχτες παρατηρούσα τον ήχο των κυμάτων στα βότσαλα (όπως έκαναν όλοι στα χρόνια της αθωώτητας), τα βράδια στη βεράντα προσπαθούσα να μετρησω τα τριζόνια, στο σπίτι μας δίπλα είχε τη φωλιά της μια κουκουβάγια. Ολα εδώ, αναπαράγονται με όργανα που έχω αγοράσει ή έχω κατασκευάσει ο ίδιος. Μακάρι να είχα καλύτερο ήχο για να το απολαύσετε όπως εγώ όταν τα παίζω.

Ο κεραυνός με ένα thunder stick, πλαστικά μπουκάλια και ποτήρια κομμένα σαν το χαβανέζικο pu ili για τον ήχο της βροχής και τα θροϊσματα του αέρα, διάφορα σείστρα για τα θροϊσματα των φύλλων και το κελάρισμα των νερών, απλές σφυρίχτρες, σφυρίχτρες τρόμπες και λαλίτσες για τα πουλιά, μια ξύστρα απο  καλάμι για το βάτραχο και ένα rain stick για τον ήχο των κυμμάτων στα βότσαλα. Δεν υπάρχει εδώ ούτε ένας ήχος μηχανικός, όλοι οι ήχοι είναι μίμηση με φυσικά μουσικά όργανα.

Jug Bands: η μουσική των φτωχών

Standard

Η μουσική των Jug Bands είναι η μουσική της κρίσης. Δεν είναι τυχαίο που τα τελευταία χρόνια έχει αναβιώσει το είδος και ξεφυτρώνουνε καινούργια σχήματα: οι Jug Bands είναι οι μπάντες των φτωχων, που παίζουν με αυτοσχέδια μουσικά όργανα, αφού δεν έχουν λεφτά να αγοράσουν κανονικά.

Είναι μπάντες της αμερικάνικης παραδοσιακής μουσικής, country, blues, ragtime και jazz που ξεπήδησαν μες στα χρόνια της οικονομικής κρίσης της δεκαετία του ’20, στο νότο φυσικά, από μαύρους κυρίως μουσικούς.

Τα όργανα που χρησιμοποιούσαν, εκτός από φτηνές κιθάρες, μπάντζα, μαντολίνα (που συχνά έφτιαχναν οι ίδιοι από κομμάτια παλιών οργάνων) και φυσαρμόνικα , ήταν to Jug, μια πήλινη ή γυάλινη στάμνα χωρίς λαιμό που αντικαθιστούσε τα βαθυφωνα χάλκινα πνευστά κι από το οποίο πήραν το όνομά τους, το Kazoo (βλέπε προηγούμενη ανάρτηση) που αντικαθιστούσε το σαξόφωνο και το κλαρίνο, αντί για κόντρα μπάσο έφτιαχναν ένα μπάσο (washtub bass) με μια τενεκεδένια σκάφη για το πλύσιμο των ρούχων κι ένα ξύλινο κοντάρι και τα κρουστά τους ήταν κρόταλα με κουτάλια (που τα χουμε κι εμείς εδώ) και κόκκαλα, μια λαμαρινένια πλύστρα που τη χρησιμοποιούσαν για ξύστρα μαζί με διάφορα αυτοσχέδια μεταλλικά αντικείμενα για κύμβαλα, χαρτοσακούλες, σφυρίχτρες και ότι άλλο κατέβαζε το εφευρετικό τους μυαλό…..

Μπορεί να ακούγεται εύκολο, αλλά δεν είναι. Το να παίξεις αυτά τα αυτοσχέδια όργανα αποτελεσματικά, χρειάζεται μεγάλη επιδεξιότητα!

Οι πρώτες ηχογραφήσεις έγιναν το 1927 και το 29, χρονιά που ξεκίνησε και το μεγάλο κράχ από συγκροτήματα όπως Nashville Washboard Band, Memphis Jugband, Cannon Jug Stompers, Eddie Kelly’s Washboard Band, Cincinatti Jug Band, Whistler’s Jug Band και άλλους κι έχει μεγάλο μουσικολογικό ενδιαφέρον να ακούσουμε τί έπαιζαν αυτές οι μπάντες και πως, μια και η μουσική τους επέδρασε στην εξέλιξη του blues, ήταν καταλυτική στη διαμόρφωση του «ενεργητικού» και «ασταθή» χαρακτήρα της jazz. Και κατ’ επεκταση του rock’n’roll.

Σχετικά μπορείτε να διαβάσετε εδώ  

κι εδώ
Επίσης προτείν ω να δείτε αυτά τα δύο αποσπάσματα από σχετικό ντοκυμονταίρ:
Jug Band Music 1
Jug Band Music 2
Η μουσική αυτή γνώρισε μια αναβίωση τη δεκαετία του 50, άλλη μια τη δεκαετία του 70 και υπενθυμίζω στους λάτρες της αμερικάνικης ψυχεδέλειας το χαρακτηριστικό ήχο των 13th Floor Elevators που χρησιμοποιούν ένα jug  με κάποιες ηλεκτρικές προσθήκες. Επισης ο Jerry Garcia των Gratefull Dead, έπαιζε με μια τέτοια μπάντα. Και οι Pink Floyd έγραψαν ένα  Jugband Blues.

Προσωπικά, πρέπει να με επηρρέασε πολύ το θέαμα μιας Αυστριακής μπάντας που διαγωνίστηκε στη Eurovision του 1979, τους Pfurri, Gorps und Knirri, κάτι φρικιά που έπαιζαν με ποτιστήρια, αλυσίδες ποδηλάτου, ναϋλον σακκούλες, σκουπιδοτενεκέδες και άλλα τέτοια και το αποτέλεσμα φαίνεται σ’ αυτό εδώ το blog.

Πιθανόν να έχετε δει το μουσικοχορευτικό σόου των STOMP, έχουν έρθει κι εδώ νομίζω, είναι κάτι εκπληκτικοί χορευτές που παίζουν κρουστά με σκούπες και σκουπιδοτενεκέδες…..

Σήμερα, εκτός από ολόκληρες κλασσικές ορχήστρες με όργανα φτιαγμένα από σκουπίδια, έχουμε και την πολύ γνωστή Ορχήστρα Λαχανικών. Γενικά, η Jug Bands Music επανέρχεται με διάφορους τρόπους αυτή την εποχή.

Οσο για μένα, έχω γράψει ένα τραγουδάκι στο στυλ των Jug Band blues και μπορείτε να το «δείτε» εδώ, ενώ προσπάθησα να φτιάξω τα όργανα μιας Jug Band.

Ομως είναι μάλλον απίθανο στα Χανιά να βρει κανείς τενεκεδένια λεκάνη πλυσίματος οπότε την αντικατέστησα με ένα γκαζοτενεκέ του λαδιού μέχρι να βρω κάτι καλύτερο. Επίσης είναι μάλλον απίθανο να κυκλοφορούν «πλύστρες» για τρίψιμο των ρούχων εκτός αν βρει κανείς σε κάποιο παλαιοπωλείο, οπότε έφτιαξα μια πλύστρα από νοβοπάν και κομμάτια καλάμι που τα έσκισα στη μέση και τα κόλλησα με μπόλικη ψαρόκολλα το ένα κάτω απο τ’ άλλο. Πρόσθεσα κι ένα παλιό μπρίκι αντί για cow bell και το αποτέλεσμα είναι πολύ καλο. Προσθέστε μια νουνούρα που σας έχω δείξει πως φτιάχνεται, βρείτε και μια μεγάλη γυάλινη καράφα χωρίς λαιμό και ξεκινήστε εξάσκηση – καλό κουράγιο. Για να βοηθήσω σας δίνω κάποια βίντεο-μαθήματα για το πως παίζεται:



Από το bluegrass στο blues

Standard

tumblr_n1cbw9va8e1sl55zwo1_1280Σαν βγήκα στον πηγαιμό για την Ιθάκη – της κιθάρας – δε διάλεξα τον πιο σύντομο δρόμο. Γιατί πέρα από τα βιντεομαθήματα,  έπρεπε να χτίζω τις τεχνικές που με ενδιαφέρουν. Κι αυτό έπρεπε να γίνει με βάση τα ακούσματα που έχω.

Πάντα ονειρευόμουν να παίξω εκείνο το ρέον country blues με τα δάχτυλα στην ακουστική, to blues που κυλάει και που δεν τραγουδιέται πάντα. Κι όπως το ρυάκι, ξεκινάει κι αυτό από τα βουνά άγριο και λευκό και στην πορεία του προς τη θάλασσα αφομοιώνει ένα σωρό φερτά υλικά και μαλακώνει στα πεδινά, κι ανοίγει και γίνεται μαύρο κι εκβάλλει στον ωκεανό για να βρέξει τις ηπείρους. Αυτή είναι η πορεία του blues που μ’ αρέσει, από τα Απαλλάχια όρη και τις κοινότητες των φτωχών αποίκων, μέχρι το δέλτα του Μισσισσιπή, δεν υπάρχει καμιά παρεμβολή φυλετικού μίσους που να εμποδίσει το μίγμα που εκβάλλει και μετουσιώνεται σ’ όλη τη σύγχρονη μουσική της δύσης ως σήμερα.

Αλλά επειδή είναι πολύ δύσκολο να τα μελετήσεις αυτά αν δεν τα κατηγοριοποιήσεις πρώτα, προσπάθησα να τα βάλω σε σειρά για να τα μελετήσω μεθοδικά:

tumblr_oedexwj1n71t30z0ao1_1280Στα Απαλλάχια όρη αναπτύχθηκε από τους λευκούς Ιρλανδούς και Σκοτσέζους αποίκους κυρίως, μια μουσική παράδοση που προήλθε από τους σκοπούς της παλιάς πατρίδας και μπολιάστηκε με τη νοσταλγία και τον πόνο από τις δύσκολες συνθήκες ζωής των ορεινών (οι περισσότεροι ανθρακωρύχοι, ξυλοκόποι, κηνυγοί, βοσκοί).  Αυτή είναι η ρίζα της αμερικάνικης μουσικής των λευκών και χρησιμοποιεί μπάντζο και κιθάρα που παίζεται σα μπάντζο, βιολί, μαντολίνο, ακόμα και ζίθερ που έφεραν οι άποικοι από τη γηραιά αλβιόνα….. Πρόκειται για το bluegrass. Το εμπορικό ενδιαφέρον γι αυτή τη μουσική αναζωπυρώθηκε μετα την επιτυχία της ταινίας των αδερφών Κοέν «O Brother where are thou?»  με τον Clooney και οι περισσότεροι ξέρουμε απο κει αυτό το τραγούδι. Η μουσική αυτή στρογγύλεψε με τα χρόνια, κι έγινε πιο εμπορική κι απέκτησε πολλές παραλλαγές, αλλά πάντα -και σημειώστε το αυτό- τα θέματα των τραγουδιών της είχαν να κάνουν με τα βάσανα της ζωής, τις ιστορίες και τους θρύλους των χωρικών και το θάνατο που μοιάζει με καθημερινό τους σύντροφο-.  Οι τεχνικές του Bluegrass στην κιθάρα θεωρώ ότι είναι από τις πιο δύσκολες για πένα, γιατί πρέπει να συνοδεύουν άξια τις γρήγορες «πενιές» του Banjo (που είναι επίσης αρχαίο όργανο).

Οσο απλώνει tumblr_nriszlsoa61sl55zwo1_1280γύρω από τα βουνά αυτή η παράδοση, αρχίζουμε να βλέπουμε την πένα όλο και λιγότερο στην κιθάρα, πολλοί χρησιμοποιούν και fingerpick στον αντίχειρα (για ποιό τονισμένο ήχο) κι αρχίζουν να παίζουν ένα σταθερό ρυθμό στις μπάσες χορδές, ενώ με τα άλλα δάχτυλα παίζουν τη μελωδία. Αυτή είναι η κλασσική τεχνική country με τις παραλλαγές της, μια από τις οποίες ονομάστηκε από τους λευκούς Travis Picking (πνίγεις τον ήχο των μπάσων χορδών με την παλάμη καθώς τις παίζεις εναλλάξ) αλλά, από τη φτωχή μου έρευνα κατάλαβα, ότι την ίδια τεχνική οι μαύροι την ονόμασαν ragtime κι είναι η ίδια φόρμα που γέννησε τη jazz.

Ο πιο γνωστός δεξιοτέχνης του travis picking από τους παλιούς είναι ο Chet Atkins και από τους σύγχρονους ο Tommy Emmanuel.

Δεν ξέρω πραγματικά αν οι μαύροι επηρρέασαν τους λευκούς στην τεχνική ή το ανάποδο και δεν έχει σημασία. Ετσι γλυκά, η ίδια φόρμα αναπτύχθηκε και από τους μαύρους που ζούσαν στα πεδινά αναμεσα στην ανατολική ακτή και τα Απαλλάχια όρη – η περιοχή αυτή ονομάζεται Piedmont (απο την ομώνυμη περιοχή των Αλπεων) και το αγαπημένο μου στυλ του blues έχει το όνομά της. Το Piedmont Blues,  έχει τις δικές του ιστορίες να πει, κι όπως πάντα, τα θέματα των τραγουδιών έχουν να κάνουν με τα βάσαν της ζωής και το θάνατο – καθημερινό σύντροφο μαύρων και λευκών που τους ενώνει η τάξη και να, το πανανθρώπινο μήνυμα της μουσικής.

Υπάρχει ένας λευκός που συμπυκνώνει όλη αυτή την ιστορία στη μουσική του, ο Doc Watson. Τυφλός από βρέφος, ένας από τους πιο σπουδαίους κιθαρίστelizabeth-cotten_library-of-congressες που έχω ακούσει, τραγουδιστής και τραγουδοποιός, περνάει από το bluegrass στο blues με τέτοια φυσικότητα, που καταργεί ό,τι σύνορα είχαν απομείνει σ’αυτή τη μουσική. Δυό μαύρες γυναίκες, η Elizabeth Cotten (που παίζει με το αριστερό κι έχει βάλει τις χορδές ανάποδα στην κιθάρα)  και η Etta Baker είναι πιο κλειστές στο blues και πιο συγκεντρωμένες στην τεχνική ragtime.Το Freight Train  της Cotten θεωρείται απαραίτητο μάθημα για όσους θέλουν να μάθουν τις τεχνικές αυτές.

 

Ψάξτε το κι άλλο αν θέλετε: για το σύγχρονο Bluegrass ακούστε τη φοβερή Alisson Krauss και τον κιθαρίστα της Dan Tyminski, τον Bela Fleck, το κοριτσίστικο συγκρότημα The Be Good Tanyas και τη Frazey Ford  και την πιο καινούργια Rhiannon Gidddens. Για το Country Blues εδώ θα βρείτε μια καλή πηγή σύγχρονων καλλιτεχνών.

new-tanyas21Θα σας συστήσω, αν θέλετε να εντρυφήσετε βαθειά στο blues με την κιθάρα, να ξεκινήσετε από τις τεχνικές του country, βάζοντας αν θέλετε την ίδια σειρά με μένα: Παίξτε μια ιρλανδέζικη μπαλάντα, μάθετε την τεχνική country από τον Justin Sundercoe, δοκιμάστε την σε κλασσικά τραγούδια folk rock που σίγουρα έχετε ακούσει όπως Homeward Bound και Dust in the wind, προχωρήστε με την τεχνική travis picking και μετά με blues rags. Το πρόγραμμα που ακολούθησα εγώ θα το βρείτε στα playlists στο λογαριασμό μου του youtube. Οταν φτάσετε στον Blind Blake, έχετε τις βάσεις της αμερικάνικης μουσικής.

Μπορείτε να προχωρήσετε στο «σταυροδρόμι».

*Σημείωση: ένα κιθαριστικό μάθημα από τον Doc Watson, το να παίζω σαν τυφλός, πολύ με βοήθησε κι αναρωτιέμαι: τί παρακαταθήκη για την τεχνική μπορεί να άφησαν όλοι αυτοί οι σπουδαίοι τυφλοί κιθαρίστες;

Πώς να φτιάξετε μαράκες

Standard

guarani_shamanΜε το όνομα μαράκες εννοούμε συνήθως όλων των ειδών τα σείστρα που αποτελούνται από ένα κέλυφος γεμισμένο με άμμο ή σπόρους ή σφαιρίδια. Ομως οι Maracas ή rumba shakers είναι τα σείστρα της λατινοαμερικάνικης μουσικής και παίζονται σε ζευγάρια για να κρατάνε το ρυθμό συνοδεύοντας τα άλλα κρουστά της ορχήστρας. Τα σείστρα αυτού του είδους χρησιμοποιούνται σε όλους τους πολιτισμούς σχεδόν του νότιου ημισφαιρίου και σε πολλούς του βόρειου. Από τους εσκιμώους Ινουίτ μέχρι τους σαμάνους του Θιβέτ κι από την Αφρική μέχρι τους Ινδιάνους της βόρειας αμερικής, παντού υπάρχει αυτό το σείστρο.

Για τους ινδιάνους της βόρειας αμερικης όπως και για άλλους λαούς με παγανιστικό παρελθόν, τα σείστρα παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στις χαρούμενες γιορτές αλλά και στις  τελετουργίες τους και θεωρούνται συχνά μαγικά αντικείμενα με μεγάλη δύναμη, που υποβάλλουν στους πιστούς τις θαυματουργές τους και τις θεραπευτικές τους ιδιότητες! Θάχετε σίγουρα δει το μάγο-γιατρό που κουνάει ψέλνωντας το σείστρο του πάνω από τον πληγωμένο ήρωα κάποιας ταινίας. Η δύναμη του σείστρου (shaker) προέρχεται συνήθως από  το υλικό που περιέχει μέσα, το οποίο  αποτελείται από σπόρους, δηλαδή, την πεμπτουσία της ζωής (τη βλάστηση) και της γονιμότητας που προέρχεται από τη μάνα γη. Με την προϋπόθεση ότι σέβεται κανείς τη γη όπως τη σέβονται οι Ινδιάνοι, αντιλαμβάνεται τη σημασία αυτού του υπόκωφου ήχου που είναι τόσο συχνός στη φύση που συνεχώς δονείται, αλλά τόσο ψιθυριστός ώστε να έχουμε ξεχάσει την  ύπαρξή του.

Οι «επαγγελματικές μαράκες» φτιάχνονται από ξύλο, δέρμα, ξερές κολοκύθες, άδειες καρύδες, τώρα πια και απο πλαστικό. Αλλά, φίλε μου, αν είναι να αγοράσεις μαράκες από πλαστικό, γιατί δε φτιάχνεις δύο από τα ανακυκλώσιμα υλικά που έχεις στο σπίτι σου;

Τώρα, μάθε κιόλας να τις παίζεις όπως οι λατινοαμερικάνοι!

Οσο έζησε η Janis…

Standard
Οσο έζησε η Janis…

dimart

—Τζάνις Τζόπλιν, 1943-1970—

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ, στις 19 Ιανουαρίου 1943, γεννήθηκε στο Τέξας η Τζάνις Τζόπλιν. Έμελλε να λάμψει μόλις 27 χρόνια και να αποχωρήσει από τον κόσμο τούτο, στις 4 Οκτωβρίου του 1970.

Στο Τέξας πέρασα πολύ άσχημα. Οι Τεξανοί δεν φέρονται και πολύ καλά στους μπίτνικ. Όλοι στο Πορτ Άρθουρ θεωρούσαν πως ήμουν μπίντικ, παρόλο που δεν είχαν δει ποτέ στη ζωή τους μπίτνικ — ούτε κι εγώ, εξάλλου.

Τζάνις Τζόπλιν, buried alive in the blues…

—του Θανάση Κρεκούκια από το Oneman

Η Τζάνις Τζόπλιν υπήρξε η απόλυτη ιέρεια του blues, η μοναδική λευκή ερμηνεύτρια που δικαιωματικά στάθηκε δίπλα στη Billie Holiday και την Bessie Smith, η πρώτη γυναίκα ροκ σταρ, η πλήρης ενσάρκωση της hippie αντικουλτούρας στη μουσική. Η «Pearl» ταξίδεψε τη λυρική αντήχηση του πόνου πέρα από τα συμβατικά φωνητικά όρια, πλαισίωσε τις διονυσιακές κραυγές της με μερικές από τις κορυφαίες μπάντες της εποχής και «έκλεισε» το μεγαλείο των αυθεντικών…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 1.661 επιπλέον λέξεις

Thank you Justin!

Standard

justinsandercoeΜου πήρε 30 χρόνια για να καταλάβω πως δεν ξέρω κιθάρα και 5 χρόνια για να φτάσω στο επίπεδο που ήθελα για να μην ντρέπομαι. Κι αυτό, χάρις στον Justin Sundercoe. Thank you Justin!

https://www.justinguitar.com

Η φυσική παρουσία ενός δασκάλου είναι αναντικατάστατη. Ομως εμένα ποτέ δεν μου περίσσευαν λεφτά να διαθέσω για δάσκαλο στην κιθάρα. Ετσι οταν ανακάλυψα τα δωρεάν μαθήματα του Justin άρχισα να ελπίζω ότι μπορώ να προχωρήσω πέρα από τα βασικά που ήξερα στην κιθάρα. Κι όμως, τα μαθήματά του είναι τόσο καλά δομημένα και τα video τόσο καλά σκηνοθετημένα που ξεπέρασα κάθε προσδοκία – με βοήθησε ακόμα και να ξεκινήσω θεωρία μουσικής (πράγμα που μου φαινόταν αδιανόητο μέχρι τότε).

Tip: οι τεχνικές της country μου άνοιξαν πραγματικά τους ορίζοντες (και τα δάχτυλα).

It took me 30 years to realize that I ‘m not a guitarist and 5 years to reach the level I wanted so that I should n’t be ashamed of myself. And that’s because of Justin Sundercoe. Thank you Justin!

 

Θέλεις να παίξουμε;

Standard

music Ο μουσικός μένει πάντα ένα παιδί: θέλεις να παίξουμε;

Ζεις πάντα μ’ αυτή τη λαχτάρα, να παίξεις.

Με τί άλλο να ξεκινήσεις ένα μουσικό blog, ύστερα από μια ζωή γεμάτη μουσική;