Category Archives: Μουσικά Οργανα

Βούγκα ή bullroarer: ένα από τα αρχαιότερα ηχητικά αντικείμενα στον κόσμο

IMG_20180625_142013
Τα δύο πρώτα bullroarers που έφτιαξα, το ένα ζωγραφισμένο με ένα αυστραλέζικο θέμα από την 16χρονη κόρη ενός φίλου μου.

Η βούγκα όπως τη λέμε μεις  ή bullroarer όπως είναι παγκόσμια γνωστή ή turndun για τους ιθαγενείς της Αυστραλίας, είναι ένα από τα αρχαιότερα ηχητικά αντικείμενα και χρησιμοποιείται για τελετουργικούς και τηλεπικοινωνιακούς σκοπούς από την αρχή του πολιτισμού σε όλες τις ηπείρους της γης. Πρόκειται για ένα επίπεδο και μακρόστενο (συνήθως) κομμάτι ξύλο που περιστρέφεται στον αέρα δεμένο από ένα διπλό σπάγγο και παράγει ήχο με τη δόνηση του αέρα που προκαλεί ο σπάγγος και η περιστροφή του ξύλου γύρω από τον άξονά του. Είναι λοιπόν ένα αερόφωνο όργανο.

Για την κατασκευή του χρησιμοποιούμε μια μικρή επίπεδη τάβλα μήκους από 15-60 εκατοστά και πλάτους από 1,5 έως 7 εκατοστά . Πρέπει η τάβλα αυτή να είναι από σκληρό μασίφ ξύλο και να μην είναι πολύ ελαφριά, ούτε πολύ βαρειά, για να περιστρέφεται εύκολα. Μπορούμε να λεπτύνουμε τις ακμές της τάβλας και να δώσουμε αεροδυναμικό σχήμα στις άκρες της για να ελλατώσουμε την αντίσταση του αέρα πάνω στο ξύλο.

Η οξύτητα και η δύναμη του ήχου εξαρτάται από την ταχύτητα των στροφών της βούγκας στον άξονά της. Ανοίγουμε μια τρύπα στην άκρη του ξύλου και περνάμε ένα διπλό σπάγγο τον οποίο στρίβουμε λίγο πριν ξεκινήσουμε τις περιστροφές. Το μήκος του σπάγγου δεν πρέπει να περνάει το ύψος του βραχίονά μας, για να μην ακουμπάει στο έδαφος κατά την περιστροφή. Τέλος, μπορούμε να φτιάξουμε και μια χειρολαβή για να κρατάμε το σπάγγο και να μη μας κόβει το χέρι όταν τον γυρνάμε.

Η wikipedia αναφέρει: το bullroarer, ή ρόμβος ή turndun είναι ένα αρχαίο τελετουργικό μουσικό όργανο, μια συσκευή που χρησιμοποιείται  για την επικοινωνία σε μεγάλες αποστάσεις. Το αρχαιότερο bullroarer έχει βρεθεί στην Ουκρανία και χρονολογείται από την παλαιολιθική περίοδο, 18.000 π.Χ. Ο ανθρωπολόγος Μάικλ Μπόιντ, αναφέρει ότι έχουν βρεθεί τέτοια αντικείμενα στην Ευρώπη, την Ασία, την ινδική υπο-ήπειρο, την Αφρική, την Αμερική και την Αυστραλία.

Στην Ελλάδα
Στην αρχαία Ελλάδα ήταν ένα ιερό όργανο που χρησιμοποιήθηκε στα Διονυσιακά Μυστήρια και ειδικότερα στις τελετές της Κυβέλης και το ονόμαζαν Ρόμβο που κυριολεκτικά σημαίνει «περιστρέφεται» ή «τρεμοπαίζει» και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε τελετουργίες παγκοσμίως. 
Στην ελληνική παράδοση καταγράφεται και ως βουρβούνα ή βροντάρα ή βρονταλίδα, παιδικό ηχητικό παιχνίδι. Ο Φ. Ανωγειανάκης καταγράφει μια βούγκα τριγωνικού σχήματος.

Αυστραλία
Μαζί με το didgeridoo, ήταν μια εξέχουσα μουσική τεχνολογία των Αυστραλών aborigines, που τα χρησιμοποιούσαν σε τελετές σε ολόκληρη την ήπειρο όπως για παράδειγμα σε ταφές, για να αποτρέψουν τα κακά πνεύματα ή τις κακές ειδήσεις. Απο ορισμένες φυλές θεωρούνται μυστική υπόθεση των ανδρών και απαγορεύεται σε γυναίκες, παιδιά, μη μυημένους άνδρες ή σε τρίτους να το ακούνε και μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις με ποινή θανάτου για τους παραβάτες.
Χρησιμοποιούνται ακόμα στις τελετές μύησης των ανδρών και ο ήχος που παράγουν θεωρείται οτι αντιπροσωπεύει τον ήχο του «φιδιού του ουράνιου τόξου» δηλαδή του ίδιου του Δημιουργού. Στους πολιτισμούς της νοτιοανατολικής Αυστραλίας, ο ήχος του bullroarer είναι η φωνή της θεότητας Daramulan, και ένα επιτυχημένο bullroarer μπορεί να γίνει μόνο εάν έχει κοπεί από ένα δέντρο που περιέχει το πνεύμα του.

Δείτε εδώ πώς παίζεται το bullroarer

Αυτή η σκηνή από την εκπληκτική ταινία  Crocodile Dundee (Ο Κροκοδειλάκιας) είναι που μάλλον έκανε γνωστό το bullroarer σ’ όλο τον κόσμο. Προσέξτε το «πάω να κάνω ένα τηλεφώνημα»:

Βρετανία και Ιρλανδία

BullRoarerBritish1898

Στη Βρετανία και την Ιρλανδία, το bullroarer χρησιμοποιείται κυρίως για διασκέδαση, αν και παλαιότερα μπορεί να έχει χρησιμοποιηθεί για τελετουργικούς σκοπούς. Σε μέρη της Σκωτίας ήταν γνωστό ως «ξόρκι κεραυνού» και θεωρήθηκε ότι προστατεύει κάποιον από τους κεραυνούς. 

Σκανδιναβία

Οι σκανδιναυοί της παλαιολιθικής εποχής χρησιμοποιούσαν το bullroarer. Το 1991, οι αρχαιολόγοι  βρήκαν ένα τεμάχιο σχιστόλιθου μήκους 6,4 cm που αποδείχτηκε ότι ήταν ένα bullroarer 5000 ετών  (ονομάζεται brummer στη Σκανδιναβία).

Μάλι

Η φυλη Dogon χρησιμοποιεί  bullroarers για να ανακοινώσει την έναρξη των τελετών που διεξάγονται κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ Sigui που πραγματοποιείται κάθε εξήντα χρόνια για περίοδο επτά ετών. Ο ήχος έχει αναγνωριστεί ως η φωνή ενός προγόνου από τον οποίο κατεβαίνουν όλοι οι Dogon.

Πολιτισμός Māori (Νέα Ζηλανδία)

Το pūrerehua είναι το παραδοσιακό bullroarer των Māori.  Το όνομά του προέρχεται από τη λέξη Māori για το σκώρο. Κατασκευασμένα από ξύλο, πέτρα ή κόκκαλο και προσαρτημένα σε μια μακρά χορδή, τα όργανα χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά για τη θεραπεία ή την πρόκληση βροχής.

Ιθαγενεις Βόρειας Αμερικής

Σχεδόν όλες οι αυτόχθονες φυλές στη Βόρειο Αμερική χρησιμοποίησαν bullroarer σε θρησκευτικές και θεραπευτικές τελετές και ως παιχνίδια.
Στη Βόρεια Αλάσκα τα bullroarers των Inupiat είναι γνωστα ως imigluktaaq ή imigluktaun και περιγράφονται ως ηχητικό παιχνίδι από κόκαλο ή ξύλο και πλεγμένο σύρμα.

Ιθαγενής Νότιας Αμερικής

Οι Σαμάνοι της λεκάνης του Αμαζονίου, για παράδειγμα στον πολιτισμό Τούπι, Καμαγιούρα και Μπορόρο, χρησιμοποιούσαν bullroarers ως μουσικό όργανο για τελετουργίες. Στις γλώσσες των Tupian, το bullroarer είναι γνωστό ως hori hori.

(πηγή: wikipedia)

Advertisements

«Παίζοντας» με τους ενήλικες!

_MG_6992Ασε με να «γεμίσω» το χώρο σου. Οχι με τα  κιλά μου, αλλά με την ενέργειά μου και την κίνηση. Μου αρέσει να ελέγχω την αύρα του χώρου, διοχετεύοντας όση ενέργεια και αγάπη έχω γι αυτό που κάνω.

Οταν ξεκίνησα αυτό το Blog, έγραψα το πρώτο κείμενο με τίτλο:

«Θες να παίξουμε;»

Το δικό μου παιχνίδι απευθύνεται σε παιδιά όσο και σε ενήλικες.

Το παιχνίδι της μουσικής ανατρέφει τα παιδιά και  θεραπεύει τους ενήλικες. Οταν βλέπω περίεργα, εντυπωσιασμένα μα πιο πολύ χαρούμενα πρόσωπα γύρω μου, ξέρω ότι έχω πετύχει. Ακόμα κι αν δεν καταφέρνω να βρω συνεργάτες για να παίξω ο ίδιος μουσική -είναι πολλά χρόνια τώρα που παίζω μόνος- έχω βρει τη διέξοδό μου: παίζω μ’ένα σωρό όμορφο κόσμο στα εργαστήριά μου, μαθαίνοντάς τους να φτιάχνουν απλά ηχητικά αντικείμενα – μουσικά όργανα και να κάνουν μουσική μ’αυτά. Και μπορώ να σου πω, πως δεν υπάρχει κάτι πιο ευχάριστο σ’ αυτές τις συναντήσεις από το να βλέπεις τους ενήλικες να ξαναγίνονται παιδιά.

_MG_7032Οπως εδώ, στις φωτογραφίες αυτές από το σεμινάριο ρυθμού και κρουστών του Γιάννη Παπατζανή, όπου κλήθηκα να παρουσιάσω το πώς, από ανακυκλώσιμα υλικά μπορείς να παράγεις ήχο, πώς μπορείς να φτιάξεις μουσικά όργανα από τα σκουπίδια, πολύ εύκολα και πολύ γρήγορα. Αγαπημένη στιγμή στο τέλος του εργαστηρίου, όταν με την προτροπή και τη συμμετοχή του δασκάλου τους, όλοι οι εκπαιδευόμενοι του σεμιναρίου έπαιξαν ρυθμούς με τις κατασκευές μου και χόρεψαν γύρω από τον «πάγκο» του εργαστηριού σαν ινδιάνοι σε τελετή με το σαμάνο στη μέση ή καλύτερα, σαν πρωτόγονοι που ανακαλύπτουν τη γλώσσα της ψυχής τους μέσα από το ρυθμό.

Αν θες κι εσύ να παίξουμε, αν θες να σου «γεμίσω» το χώρο με κίνηση και ήχο,  επικοινώνησε μαζί μου μέσα από αυτό το blog ή τη σελίδα μου στο facebook.

Περισσότερα για το σεμινάριο Ρυθμού και Κρουστών εδώ

Κι εδώ ένα βιντεάκι με αποσπάσματα από όλο το σεμινάριο

Εργαστήριο οργανοποιίας με ανακυκλώσιμα υλικά στο Σεμινάριο Ρυθμού και Κρουστών του Παν/μίου Κρήτης

_MG_6965Με ενδιαφέρον και αξιοσημείωτη συμμετοχή ολοκληρώνεται ο κύκλος σεμιναρίων για το ρυθμό και τα κρουστά, που υλοποιεί το Πανεπιστήμιο Κρήτης σε συνεργασία με τη Περιφέρεια Κρήτης, στο Ηράκλειο, στα Χανιά και στο Ρέθυμνο.

Εισηγητής του προγράμματος είναι ο μουσικός, Γιάννης Παπατζανής, και υπεύθυνη συντονισμού η μουσικός Ανθή Φουρκή. Προσκεκλημένοι εισηγητές, η χορογράφος Μέτη Παναγιωτοπούλου, ο Γιώργος Γυπάκης (κατασκευή μουσικών οργάνων από ανακυκλώσιμα υλικά) και οι μουσικοί Δημήτρης Σιδερής και Γιώργος Ζαχαριουδάκης.
Στο Ηράκλειο το πρόγραμμα συντονίζει ο εκπαιδευτής ενηλίκων Κωστής Φλουρής (Περιφέρεια Κρήτης), ενώ στα Χανιά υλοποιείται σε συνεργασία με την Πολιτιστική Εταιρεία Κρήτης και την Αντιπεριφέρεια Χανίων.

_MG_7049_MG_6980

Πρόκειται για ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που απαντά στην ανάγκη για διαρκή επιμόρφωση και επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό του τόπου, διευρύνοντας την ανάπτυξη και την προαγωγή της ρυθμικής ικανότητας και της μουσικής αντίληψης των συμμετεχόντων.
Πεντακόσιοι τριάντα (530) συμμετέχοντες και συμμετέχουσες από τις τρείς Περιφερειακές Ενότητες, στην πλειονότητά τους εκπαιδευτικοί Γενικής και Ειδικής Αγωγής όλων των ειδικοτήτων, φοιτητές του Πανεπιστημίου Κρήτης σε Ρέθυμνο και Ηράκλειο και του Πολυτεχνείου Κρήτης στα Χανιά καθώς και επαγγελματίες υγείας, έχουν την ευκαιρία να αναπτύξουν προσωπικές, κοινωνικές και επαγγελματικές δεξιότητες μέσα από την διερεύνηση της σχέσης τους με τον ρυθμό, τη μουσική και τα κρουστά.
Οι συμμετέχοντες στο σεμινάριο καλούνται να αναπτύξουν τις ικανότητές τους πάνω στην ανάλυση και την κατανόηση του ρυθμού μέσα από την αρχαία ινδική τέχνη φωνητικής εκφοράς ρυθμικών συλλαβών (konnakol) και να συνθέτουν ρυθμικά μοτίβα, τα οποία θα διδάξουν στους υπόλοιπους συμμετέχοντες, δοκιμάζοντας και ταυτόχρονα εξασκώντας τις διδακτικές τους ικανότητες και πρακτικές. Επίσης, μαθαίνουν τεχνικές σε κρουστά μουσικά όργανα από μουσικές παραδόσεις της Μεσογείου (framedrums, νταουλάκι, στάμνα και cajon), καθώς και κατασκευή μουσικών οργάνων από ανακυκλώσιμα υλικά (upcycling), αλλά και body percussion (ο τρόπος που το ανθρώπινο σώμα χτυπώντας με συγκεκριμένο τρόπο και σε διαφορετικά σημεία, παράγει ποικιλία ήχων και ρυθμών).

Απώτερος παιδαγωγικός στόχος του προγράμματος είναι η ολιστική, βιωματική, έκφραση του ρυθμού να εμπλουτίσει την παρουσίαση των μαθησιακών αντικειμένων όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης, την επικοινωνία και τη δημιουργικότητα στην παιδαγωγική πρακτική, την ποιότητα των σχέσεων μαθητή – δασκάλου – γονιού, θεραπευτή – θεραπευόμενου, σε μια προσπάθεια μετασχηματισμού της κοινωνίας σε μια ζωντανή και με ταυτότητα κοινότητα δημιουργίας, προσωπικής έκφρασης και επικοινωνίας με τον εαυτό μας και τους άλλους και τελικό ζητούμενο την ανάπτυξη και τη συνοχή της τοπικής κοινωνίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολυπολιτισμική διάσταση του προγράμματος και στην προαγωγή της κοινωνικής-παιδαγωγικής ένταξης των νέων μεταναστών καθώς και στην αλληλεπίδραση μεταξύ των συμμετεχόντων και στην ανάπτυξη ομαδοσυνεργατικού πνεύματος.
Το πρόγραμμα διεξάγεται σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης και συγκεκριμένα με το εργαστήρι Ψυχολογίας και Ειδικής Αγωγής, με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Ψυχολογίας στο Παιδαγωγικό Τμήμα, Ηλία Κουρκούτα, το εργαστήριο Κοινωνικής και Οπτικής Ανθρωπολογίας με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο τμήμα Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών, Γιώργο Νικολακάκη, το τμήμα Φιλολογίας, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Επίκουρο Καθηγητή Θεατρολογίας του Τμήματος Φιλολογίας, Μανώλη Σειραγάκη

Σημαντική για την εξέλιξη του σεμιναρίου στο Ρέθυμνο κρίνεται η συμβολή ως συμμετέχοντα σε αυτό, του καθηγητή του Παιδαγωγικού τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Μάριου Πουρκού.

Περισσότερα για το εργαστήριό μου εδώ

Μουσική Παιδαγωγική και οι Τέχνες στην Εκπαίδευση: οι 6 μήνες που με γύρισαν στα «θρανία»

New-logo-02
το λογότυπο του e-ARTinED

Υπάρχουν 2 λόγοι που δεν έγραψα σχεδόν τίποτα στο blog το τελευταίο εξάμηνο: ο ένας είναι ότι παρακολούθησα συμπυκνωμένα 3 εξάμηνα ψηφιακών διαλέξεων Μουσικής Παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, ώστε να αποκτήσω τη γνώση που χρειάζομαι για να πλαισιώσω τα εργαστήρια οργανοποιίας μου με ρυθμικούς αυτοσχεδιασμούς.

Είχα την ευκαιρία να μάθω στη θεωρία και στην πράξη τις σύγχρονες μουσικοπαιδαγωγικές θεωρίες αλλά και πώς πρέπει να διδάσκεται η μουσική αγωγή με βάση το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών της Α’βάθμιας και Β’βάθμιας εκπαίδευσης. Ημουνα τυχερός γιατί τα μαθήματα της εκπληκτικής Λελούδας Στάμου, κατέρριψαν μύθους για τη μουσική μου παιδεία,  μύθους που με βασάνιζαν πάντα και κρατούσαν την αυτοπεποίθησή μου (ως μουσικό) στον πάτο. Ποτέ δεν είν’ αργά.

Ο δεύτερος λόγος είναι η συμμετοχή μου στο ευρωπαϊκό project e-ARTinED όπου εκπαιδεύτηκα μέσω μιας ψηφιακής πλατφόρμας που έχει στήσει το Πολυτεχνείο Κρήτης, στο να ενσωματώνω τη διδασκαλία των τεχνών (όπως μουσική, χορός, εικαστικά και ψηφιακά μέσα) στα μαθήματα γενικής παιδείας του δημόσιου σχολείου, όπως μαθηματικά, γλώσσα, ιστορία, φυσική, γεωγραφία κλπ.

Η συμμετοχή μου σ’αυτό το εκπαιδευτικό πρόγραμμα μου έδωσε τη δυνατότητα να αναπτύξω μιαν ιδέα που ονομάζω «Εκπαιδευτική Οργανοποιία» και να αναδείξω τις εκπαιδευτικές δυνατότητες και τα ωφέλη στη διανοητική ανάπτυξη των παιδιών που μπορεί να έχει, αυτή η συμπληρωματική στη μουσική εκπαίδευση τέχνη, η οργανοποιία.

Σαν επιστέγασμα όλων αυτών, μου δόθηκε η ευκαιρία να διδάξω κι εγώ μέσω του ίδιου προγράμματος, σε εκπαιδευτικούς απ’ όλη την Ευρώπη το αντικείμενο της «Εκπαιδευτικής Οργανοποιίας» κάτι που ελπίζω να τεκμηριώσω ακόμα καλύτερα στο αντίστοιχο διεθνές συνέδριο που θα γίνει το καλοκαίρι στη Σουηδία και στο οποίο θα παρουσιάσω ένα σχετικό workshop.

Ηταν λοιπόν ένα άκρως ενδιαφέρον εξάμηνο και θα προσπαθήσω στις επόμενες αναρτήσεις μου αλλά κυρίως στα επόμενα σεμινάρια και εργαστήρια που θα κάνω, να μεταφέρω όσα σημαντικά έμαθα – από σημαντικούς δασκάλους.

Piano World

Ενα site για πιανίστες, με πολλές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το πιάνο. Το καλύτερο μέρος του site είναι ένα virtual piano όπου μπορείς να μάθεις όλες τις σκάλες και τις συγχορδίες του οργάνου.

www.pianoworld.com

Εργαστήριο οργανοποιίας για εκπαιδευτικούς σε σεμινάριο του ΚΠΕ Βάμου

27072765_1165867243547259_9216096095919656226_nΕργαστήριο κατασκευής μουσικών οργάνων με ανακυκλώσιμα υλικά στήθηκε στα πλαίσια του Σεμιναρίου του Περιφερειακού Δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για την Ανακύκλωση που διοργάνωσε το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Βάμου στις 26-27 του Γενάρη. Το εργαστήριο παρακολούθησαν εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης απ’ όλη την Κρήτη, που συμμετέχουν ή θέλουν να συμμετάσχουν σε προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.

27355982_1165866940213956_4685853703928547114_oΠιό συγκεκριμένα, το Σεμινάριο – Συνάντηση του Περιφερειακού Δικτύου ΠΕ «Αλλάξτε συμπεριφορές… ΑνακυκλωS.O.S.τε!» υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της Πράξης «ΚΕΝΤΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΚΠΕ)-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» μέσω του  Επιχειρησιακού Προγράμματος  «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ»  με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε συνεργασία με την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και τους Υπεύθυνους Σχολικών Δραστηριοτήτων των Διευθύνσεων ΠΕ και ΔΕ της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Κρήτης. Σκοπός του Σεμιναρίου ήταν η ενίσχυση των δράσεων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στα σχολεία. Στόχος είναι η ανταλλαγή εμπειριών, ιδεών και γνώσεων μεταξύ των εκπαιδευτικών που συμμετέχουν, η παροχή γνώσεων και τεχνικών ευαισθητοποίησης μαθητών, εκπαιδευτικών και της τοπικής κοινωνίας για τη μείωση των απορριμμάτων, την επαναχρησιμοποίηση υλικών, την κομποστοποίηση και την ανακύκλωση. Στο Σεμινάριο αυτό συμμετέχουν εκπαιδευτικοί του Δικτύου αλλά και εκπαιδευτικοί που ενδιαφέρονται να υλοποιήσουν σχετικό πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και να συμμετάσχουν στο Δίκτυο.

27164498_1165867410213909_5110709422877742998_o

Εκτός από το δικό μου Εργαστήριο, έγιναν ακόμα:

Εργαστήριο Θεατρικού Παιχνιδιού από το ΚΠΕ Ιεράπετρας, Εργαστήριο Ανακύκλωσης Χαρτιού από το ΚΠΕ Αρχανών και Εργαστήρι – Οικοθέατρο Σκιών με ανακυκλωμένα υλικά με το Νίκο Μπλαζάκη, Καραγκιοζοπαίκτη-μουσικό (βλέπε φωτογραφίες πιο κάτω).

27072965_1165867196880597_4555630054987269640_n27024037_1165867126880604_5089205840459427614_o27023769_1165867010213949_1930863730389676383_o

27654369_1165866410214009_1168805296844755073_n27540174_1165865313547452_800356425682391894_n27073077_1165865916880725_174853065012973144_n

Βιωματικό εργαστήρι για την ιστορία της μουσικής – ένα πρωτότυπο μουσικό μάθημα στη Θεατροχώρα

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Η ανακάλυψη της μουσικής και η εξέλιξή της από την παλαιολιθική εποχή ως την εποχή του Μινωικού πολιτισμού ήταν το θέμα ενός πρωτότυπου μουσικού μαθήματος που πραγματοποιήθηκε στη Θεατροχώρα. Το μάθημα έγινε από το Γιώργο Γυπάκη στα πλαίσια του προγράμματος “Θέατρο και Τέχνες με ψηφιακές τεχνολογίες” που υλοποιεί η Θεατροχώρα σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης.

Το μάθημα που ήταν σε μορφή βιωματικού εργαστηρίου, αφορούσε τη σύνδεση της ιστορίας της μουσικής με την ιστορία του πολιτισμού στον ελλαδικό χώρο και ιδιαίτερα στην Κρήτη, από την προϊστορική εποχή έως τη μινωική περίοδο. Το παρακολούθησαν παιδιά της Γ’, Δ’ και Ε’ δημοτικού. Γνωστικό αντικείμενο του μαθήματος ήταν η γέννηση του πολιτισμού και η ανακάλυψη της μουσικής μέσα από την ανακάλυψη των ήχων του σώματος και των πρώτων μουσικών οργάνων. Στόχος ήταν να αποκτήσουν τα παιδιά βασικές γνώσεις για την ιστορία της μουσικής, να «επανεφεύρουν» τα πρώτα μουσικά όργανα ανακαλύπτοντας τρόπους να παράγουν ήχο, με τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης των περιόδων εκείνων (από την παλαιολιθική έως την εποχή του χαλκού). Ταυτόχρονα τα παιδιά διδάχτηκαν οργανοποιία, κατασκεύασαν δηλαδή ενδεικτικά όργανα της εποχής εκείνης (κρουστά, πνευστά και έγχορδα) και αυτοσχεδίασαν παίζοντάς τα. Εμαθαν ακόμα πώς να παράγουν ρυθμό με ηχηρές κινήσεις, πώς να αυτοσχεδιάζουν τραγουδώντας τις υποτιθέμενες εμπειρίες τους της καθημερινής ζωής . Ανάμεσα στις δραστηριότητες του μαθήματος οι οποίες περιλάμβαναν εκτός από την οργανοποιία και ακρόαση μουσικής, παιχνίδια εμψύχωσης, μίμησης και χορού, γινόταν αφήγηση ιστοριών και διαλογική συζήτηση με τα παιδιά.

Το μάθημα οργανώθηκε με το σκεπτικό της εφαρμογής της μουσικοπαιδαγωγικής μεθόδου Coleman, που αναπτύσει τη βιωματική σχέση των παιδιών με τα μουσικά όργανα και τη μουσική τέχνη (βλέπε εδώ) με παράλληλη αξιοποίηση των σύγχρονων μουσικοπαιδαγωγικών εργαλείων, όπως αναπτύσσονται στο αναλυτικό πρόγραμμα του δημόσιου σχολείου.

 

 

47 Sites που κάθε μουσικός που ηχογραφεί, πρέπει να γνωρίζει

Sites μουσικής εκπαίδευσης, on line περιοδικά και Blogs, sites για διάφορα μουσικά όργανα,  για μουσική ακρόαση και ηλεκτρονικά καταστήματα για μουσικούς που ηχογραφούν. Φυσικά η λίστα είναι μεγαλύτερη. Οκ, όποιος γνωρίζει κι άλλα, ας τα συμπληρώσει στα σχόλια!

ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΤΟΙΧΟΣ: Δημιουργήστε ένα κέντρο μουσικών δραστηριοτήτων για παιδιά στο χώρο σας!

 

DSC_0023
Φωτο από το 1ο Παιδικό Φεστιβάλ Χανίων

“Ο Μουσικός Τοίχος αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για τον εκπαιδευτικό, που δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να εξερευνήσουν τους ήχους μέσα από παιγνιώδεις προσεγγίσεις. Τα ελκυστικά ανακυκλωμένα αντικείμενα που με πολύ φαντασία υπάρχουν επάνω σε ένα Μουσικό Τοίχο, αποτελούν πρόκληση για τους μικρούς μας φίλους. Διεγείρουν τη φαντασία τους και εκτοξεύουν την ευρηματικότητα τους, έχοντας σαν αποτέλεσμα να γίνονται χωρίς και οι ίδιοι να το καταλάβουν «μικροί μουσικοί».”

Μαρία Αρχοντάκη, Ψυχολόγος – Παιδαγωγός, ιδιοκτήτης της ΘΕΑΤΡΟΧΩΡΑΣ

Τί είναι ο Μουσικός Τοίχος και ποιά είναι η παιδαγωγική του αξία

Γράφει και…κατασκευάζει ο Γιώργος Γυπάκης,

μουσικός, οργανοποιός και δάσκαλος οργανοποιίας
Τηλέφωνο για παραγγελία μουσικού τοίχου 6937150345

Ο Μουσικός Τοίχος είναι μία “μουσική εγκατάσταση” που μπορεί να γίνει σε κινητή ή σταθερή βάση. Περιλαμβάνει τη χρήση ανακυκλώσιμων ή φυσικών υλικών που βρίσκουμε στο περιβάλλον μας, τα οποία με την κατάλληλη τροποποίηση-επεξεργασία, μετατρέπονται σε ηχητικά αντικείμενα ή αυτοσχέδια μουσικά όργανα.
Συνήθως τα αντικείμενα που τοποθετούνται στο μουσικό τοίχο είναι ιδιόφωνα που κρούωνται, σείωνται ή τρίβονται. Ενδεικτικά αναφέρω μερικά : μεταλλικά μαγειρικά σκεύη, καπάκια και άλλα αντικείμενα μεταλλικά (π.χ. παλιά κουδούνια, σωλήνες ή ντίζες), πλαστικά (π.χ. κουβάδες, σωλήνες ηλεκτρολόγου ή μπουκάλια) ή ξύλινα (π.χ. κουτιά) που παράγουν ήχο με διάφορους τρόπους. Τα αντικείμενα αυτά τακτοποιούνται πάνω στη βάση με κριτήριο τη μουσικότητά τους και τους ηχητικούς ή μελωδικούς συνδυασμούς που μπορεί να κάνουν μεταξύ τους.

Σε πολλές χώρες του εξωτερικού, ο Μουσικός Τοίχος εγκαθίσταται σε παιδικούς σταθμούς, νηπιαγωγεία, σχολές όπου διδάσκεται η μουσική προπαιδεία, παιδότοπους κλπ. Ο κάθε χώρος τον αξιοποιεί σύμφωνα με τις παροχές υπηρεσίας που προσφέρει (είτε σαν παιχνίδι πολλαπλών δραστηριοτήτων, είτε ως μουσικο-εκπαιδευτικό παιχνίδι.
Ο Μουσικός Τοίχος κεντρίζει το ενδιαφέρον των παιδιών. Τα προσελκύει και τα προκαλεί να ανακαλύψουν τις δυνατότητες που έχει κάθε αντικείμενο. Χωρίς να έχουν ιδιαίτερες γνώσεις μουσικής, με μοναδικό οδηγό τη φαντασία τους, δραστηριοποιούνται και «ζωντανεύουν» τα αντικείμενα, που βρίσκονται απλά κρεμασμένα ή βιδωμένα στον τοίχο. Με τη βοήθεια των κρουστήρων (μπαγκετών) και άλλων αντικειμένων που είναι τοποθετημένα μπροστά στην εγκατάσταση, δημιουργούν αβίαστα ήχους που τα εντυπωσιάζουν, προσφέροντάς τους ατέλειωτες ώρες και χαράς και διασκέδασης.

Εκτός όμως από τον ψυχαγωγικό ρόλο του Μουσικού Τοίχου, τονίζουμε ιδιαίτερα και τον μουσικο-παιδαγωγικό στόχο που προσφέρει σε κάθε εκπαιδευτικό που «ταξιδεύει» την ομάδα του σε δημιουργικά παιχνίδια ήχων και ρυθμών. Παράλληλα δε, τα ποικίλα και διαφορετικά υλικά, βοηθάνε τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας, αλλά και των τριών πρώτων τάξεων του δημοτικού σχολείου να ανακαλύψουν τους ήχους. Τα παιδιά πραγματοποιούν παίζοντας, μια «περιπλάνηση» στις ιδιότητες των υλικών και ανακαλύπτουν τους διαφορετικούς ήχους που παράγουν, ανάλογα με το διαφορετικό κάθε φορά υλικό που χτυπούν.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΜΟΥΣΙΚΟ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΤΟΙΧΟΥ

1Η κατασκευή του μουσικού τοίχου εντάσσεται στα πλαίσια του μαθήματος της οργανοποιίας, που αποτελεί καθολικά αναγνωρισμένο κομμάτι της μουσικοπαιδαγωγικής. Στόχος του συγκεκριμένου προγράμματος είναι, να εμπλέξουμε και τα ίδια τα παιδιά στη διαδικασία της κατασκευής.
α) Μιλάμε στα παιδιά για την ανακύκλωση και για την επαναχρησιμοποίηση άχρηστων αντικειμένων, έχοντας σαν στόχο να ευαισθητοποιήσουμε την περιβαλλοντική τους συνείδηση. Στη συνέχεια, τους ζητάμε να συλλέξουν ανακυκλώσιμα υλικά και αντικείμενα που πιστεύουν ότι έχουν τη δυνατότητα να παράγουν ήχο και μπορούν να τα βρουν στο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον του σπιτιού. Στη δράση αυτή εμπλέκουμε και τους γονείς εάν το επιθυμούν.
β) Όταν τα παιδιά φέρουν τα αντικείμενα, στήνουμε το εργαστήρι της οργανοποιίας. Δοκιμάζουμε όλοι μαζί τους ήχους που παράγει το υλικό που έφεραν και πραγματοποιούμε την επιλογή αυτών που θα χρησιμοποιήσουμε στην εγκατάσταση. Εκείνα που δεν θα τα τοποθετήσουμε στον τοίχο, θα τα χρησιμοποιήσουμε για την κατασκευή άλλων αυτοσχέδιων μουσικών οργάνων.

DSC_0018 copy
φτιάχνοντας όργανα με τα παιδιά

γ) Στη συνέχεια, για λόγους ασφαλείας κατασκευάζουμε το Μουσικό Τοίχο χωρίς την παρουσία των παιδιών. Όμως, για να υπάρχει το στοιχείο της έκπληξης, αφήνουμε κάποια αντικείμενα στην άκρη και τα προσθέτουμε στο τέλος, μαζί με τα παιδιά. Διοργανώνουμε τα «επίσημα εγκαίνια» της κατασκευής μας, προετοιμάζοντας μια εφαρμογή της με μουσικά-ρυθμικά παιχνίδια ή ένα ηχο-παραμύθι που έχει γραφτεί για το σκοπό αυτό.

 ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ

Κατά τη δημιουργία και εγκατάσταση του Μουσικού Τοίχου γίνεται πρόβλεψη να μην υπάρχουν στοιχεία επικίνδυνα για τα παιδιά (π.χ. μυτερά αντικείμενα, βίδες, γωνίες κλπ). Τα αντικείμενα βιδώνονται σε μια ξύλινη επιφάνεια με βάση που να μπορεί να μετακινείται  ή να είναι σταθερά βιδωμένη πάνω σε τοίχο (π.χ κατάλληλα επεξεργασμένη για παιδιά παλέτα ή ξύλινος φράχτης). Τονίζουμε όμως, πως η χρήση του από τα παιδιά πρέπει να γίνεται πάντα κάτω από την επίβλεψη ενήλικα.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΤΟΙΧΩΝ

158374cded132e854ab2208d751cd5094add72fa6e24e5458fa485d8a58afdef3a6692fda1a670876c1cf5ebe09d93dc1

c993d74d033281bcbfeef4fb8e4c90b1

 

Τα Boomwhackers στην εκπαίδευση!

DSC_0015Η χρήση των Boomwhackers στην εκπαίδευση ήταν το θέμα του βιωματικού σεμιναρίου που παρακολουθήσαμε συνεργάτες και φίλοι της ΘΕΑΤΡΟΧΩΡΑΣ την περασμένη εβδομάδα. Δασκάλα του σεμιναρίου ήταν η μουσικολόγος – μουσικοπαιδαγωγός  Μαρία Δημοσθένους που ήρθε απο την Κύπρο για το σκοπό αυτό.

DSC_0005«Τα boomwhackers, όπως μας λέει η Μαρία Δημοσθένους, είναι ανθεκτικοί, πλαστικοί ηχητικοί σωλήνες όπου κάθε ένας με διαφορετικό χρώμα και μήκος αντιπροσωπεύει μια μουσική νότα. Επινοήθηκαν από τον Αμερικάνο Craig Ramsell το 1994 και πήραν την μορφή που έχουν σήμερα το 1997. Τα Boomwhackers μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να οργανώσουμε μουσικά σύνολα για να παίξουν διάφορες μελωδίες ή ακόμα και να συνοδεύσουν με συγχορδίες τραγούδια.»

Είναι είνα μουσικό όργανο, αρκετά οικονομικό και εύχρηστο που μπορεί εύκολα να χρησιμοποιηθεί από εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, ιδιαίτερα της προσχολικής ηλικίας, χωρίς να χρειάζεται να είναι μουσικοί.

DSC_0025Στο σεμινάριο που παρακολουθήσαμε η κ. Δημοσθένους μας έδωσε περιγραμματικά κάποιες ιδέες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην τάξη, παιχνίδια συγκέντρωσης, ρυθμικά παιχνίδια αλλά και παιχνίδια εισαγωγής εννοιών με το τραγούδι, ενώ οι συμμετέχοντες στο σεμινάριο είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε ένα  κανονικό μάθημα σε παιδιά προσχολικής ηλικίας από τη Μαρία Δημοσθένους (στην επόμενη φωτό δεξιά) όπου είδαμε την πρακτική εφαρμογή όσων μάθαμε.

DSC_0033
Η Μαρία Δημοσθένους (δεξιά) επί το έργον….

Πώς να φτιάξετε μια ροκάνα

Επιτελους, ροκανες!

Επιτέλους, βρήκα τρόπο να φτιάξω μια ροκάνα! Τις ροκάνες τις ξέρουμε ξύλινες, μια χειρολαβή με ένα γρανάζι που στα δόντια του γυρνάει ένα πτερύγιο με ενα λεπτό σανιδάκι.  Επρεπε να βρώ τρόπο να φτιάξω το γραναζι. Λοιπόν, πήρα ένα φελό, τον τρύπησα με ένα ξυλάκι καλαμάκι, έκοψα και 4 κομματάκια από ένα αλλο ξυλάκι και τα κάρφωσα περιμετρικά και ιδού! Θυμήθηκα μετά, που σαν παιδί έβαζα ένα χαρτόνι με ένα τσιμπιδάκι στη ρόδα του ποδηλάτου μου κι όπως γυρνούσε ο τροχός χτυπούσαν οι ακτίνες στο χαρτόνι κι έκανε το θόρυβο της ροκάνας…… έφτιαξα λοιπόν ένα «πτερύγιο» από σύρμα, έκοψα κι ένα κομμάτι από ένα ποτηρι απο φελιζόλ και το στερέωσα με τσιμπιδάκι.

Ναι, αλλά, δε βγάζει δυνατό ήχο. Κι αν έβαζα ένα ηχείο; Εκείνο το φελοζολένιο ποτήρι τί τόκανα; Χρειάζομαι άλλο ένα, δυο τρία ξυλάκια παγωτού, κι ένα μακρύ ξυλάκι – καλαμάκι και δυο τρία λαστιχάκια για να σταθεροποιήσω το ποτήρι πάνω στο ξυλάκι…… ιδού! Ακόμα πιο έυκολο! Ακόμα πιο θορυβώδες!

Οπως βλέπετε, έκοψα τον πάτο του ενός ποτηριού και έχωσα περιμετρικά του ένα ολόκληρο ξυλάκι από παγωτό κι ένα κομμένο στη μέση, το τρύπησα με το ξυλάκι – καλαμάκι, το σταθεροποίησα με λαστικάκια μέσα – έξω. Μετά έκοψα το άλλο ποτήρι με τρόπο ώστε να γυρνάει μέσα ελεύθερα το γρανάζι, αλλά άφησα μια γλώσσα να κινείται ελεύθερα. Πέρασα στο τέλος το γρανάζι στις δύο πλευρές του ποτηριού και το αποτέλεσμα το βλέπετε στις φωτογραφίες. Τώρα σκέφτομαι ότι το ποτήρι – πτερύγιο είναι πολύ ελαφρύ και πρέπει να του δέσω κάτι, καμιά χάντρα ίσως στον πάτο, για να βαρύνει και να γυρνάει πιο έυκολα. Αϊντε, δοκιμάστε κι εσείς, μπορει να το κάνετε και καλύτερα! Καλή διασκέδαση!

Η ροκάνα

Η ροκάνα είναι ιδιαίτερα θορυβώδες ιδιόφωνο κρουστό που φαίνεται να έχει δυτική προέλευση, αν και χρησιμοποιείται και στην εβραϊκή παράδοση. Την ακούμε σε κλασσικές ορχήστρες ενώ το 18ο-19ο αιώνα τη χρησιμοποιούσαν οι άγγλοι και αυστραλέζοι αστυνομικοί (αντί για σφυρίχτρα;).  Επισης χρησιμοποιήθηκε στο 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο για να σημάνει συναγερμό όταν υπήρχε κίνδυνος επίθεσης από δηλητηριώδη αέρια!

Rattle,_Ludlow_Museum_-_DSCF2033
By Rept0n1x – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=15658303

Κράτα το

Εργαστήριο ανακυκλωμένης μουσικής στο 11ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων!

20170516_09254520170516_092651Οχι  10, όχι 20 ή 40, αλλά 240 παιδιά, όλες οι τάξεις του 11ου Δημοτικού Σχολειου Χανιων παρακολούθησαν το πρώτο μου εργαστήριο κατασκευής μουσικών οργάνων από ανακυκλώσιμα υλικά με τίτλο «Ανακυκλώνουμε και παίζουμε μουσική!».

Το εργαστήριο διοργάνωσε η διεύθυνση του σχολείου σε συνεργασία με το Σύλλογο Γονέων και διήρκεσε συνολικά 12 ώρες του σχολικού προγράμματος ενώ συμμετείχαν σ’ αυτό όλα τα παιδιά του 11ου Δ.Σχ. (δύο ώρες κάθε τάξη) υπό την επίβλεψη των δασκάλων τους.

Στόχος του εργαστηρίου ήταν να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά σε θέματα ανακύκλωσης, να προκαλέσει τη φαντασία τους και να ξυπνήσει τις κατασκευαστικές τους ικανότητες, και να τα μυήσει στον όμορφο κόσμο της μουσικής μέσω της οργανοποιίας.

 

20170516_09260920170516_092557_001

Το σχεδιασμό και την υλοποίηση του εργαστηρίου ανέλαβε η αφεντιά μου, ως μέλος του Συλλόγου Γονέων, όπου, ανάλογα με την ηλικία των παιδιών τους ανέθεσα τη συλλογή ανακυκλώσιμων υλικών στο σπίτι, τους παρουσίασα και τους έμαθα πώς να φτιάχνουν και να παίζουν διάφορα απλά μουσικά όργανα.

Συγκεκριμενα κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου τα παιδιά:

Εφτιαξαν διάφορα σείστρα και κρόταλα, καστανιέτες, στράκες, ξύστρες, μπαστούνια της βροχής,  μουσικά τόξα, berimbau, μονόχορδα μπάσα, τύμπανα νερού, βουβουζέλες και didgeridoo, χρησιμοποιώντας υλικά όπως πλαστικά μπουκάλια, αλουμινένια κουτιά και ντενεκεδάκια,  μπαλόνια, ξυλάκια, λαστιχάκια, ποτήρια από φελιζόλ, πλαστικά καλαμάκια, χαρτόνια, σπάγγους, πλαστικούς σωλήνες, πλαστικές λεκάνες και σκουπόξυλα! Κι όλα αυτά με ελάχιστα εργαλεία!

20170516_092726

20170516_092637
φτιάχνοντας βουβουζέλες με τα παιδιά της έκτης

Παράλληλα όμως:

Έμαθαν στην πράξη την ανακύκλωση αφού διαπίστωσαν τη δυνατότητα των άχρηστων υλικών να μεταμορφώνονται σε χρήσιμα αντικείμενα

Μυήθηκαν στις απαρχές της ιστορίας της μουσικής καθώς έμαθαν να φτιάχνουν πρωτόγονα μουσικά όργανα  (με υλικά που βρήκαν στο περιβάλλον τους – ακριβώς όπως έκαναν οι πρώτοι άνθρωποι)

Ανακάλυψαν τη φυσική του ήχου μέσα απο τις δυνατότητες διαφόρων αντικειμένων να παράγουν ήχο.

Ανέπτυξαν τις κατασκευαστικές τους ικανότητες, αλλά κυρίως τη φαντασία τους, αφού πολλά παιδιά επινόησαν και δικά τους μουσικά όργανα με τα υλικά που είχαν στη διάθεσή τους, εκτός από τα όργανα που περιλάμβανε το πρόγραμμα της τάξης τους!

IMG_20170505_094520

IMG_20170505_095949
Ενα παιδί της πέμπτης, αντέγραψε μια «ψιθύρα» που κρατούσα μαζί μου, αλλα δεν είχα προλάβει να τους τη δείξω!

Για μένα, ήταν μια καταπληκτική (και εξαντλητική) εμπειρία – η «διδασκαλία» 40 περίπου παιδιών από κάθε τάξη μέσα σε δύο ώρες . Μου φαίνεται όμως πως και τα περισσότερα παιδιά ευχαριστήθηκαν γιατί και το χαρούμενο βλέμμα τους αυτό μου δειχνε και το ότι δεν ξεκολούσαν ούτε στο διάλλειμα….. και το ότι το πανηγύρι συνεχίστηκε…στο σπίτι!

Θέλω να ευχαριστήσω το Διευθυντή του Σχολείου που με εμπιστεύτηκε, τους δασκάλους των παιδιών για τη βοήθειά τους και το ΔΣ του Συλλόγου Γονέων για την υιοθέτηση και στήριξη του εργαστηρίου.

IMG_20170516_091326
μαζι με το δάσκαλό τους, φτιάχνοντας ένα washtub bass με τα κορίτσι της έκτης

IMG_20170516_091307

Η Ιωάννα παίζει Λιθόφωνο

Σ’ αυτό το βίντεο, έβαλα την Ιωάννα να φτιάξει και να δοκιμάσει ένα λιθόφωνο, αφου πρώτα διάλεξα τις πέτρες. Ηταν εύκολο και δεν της πήρε πάνω από λίγα λεπτά να καταλάβει πως λειτουργεί. Για να φτιάξεις ένα λιθόφωνο, χρειάζεσαι απλά πολύ λεπτές, πλακέ πέτρες που πρέπει να τις ακουμπήσεις σ’ένα κομμάτι αφρολέξ για να παίξουν (το αφρολέξ απορροφά τις δονήσεις κι αφήνει τον ήχο καθαρό). Εγώ χρησιμοποίησα πέτρες που μου είχαν μείνει από το χτίσιμο ενός τοίχου κι ένα κομμάτι από σπασμένο αγγείο. Μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει και κομμάτια από πλακάκια και πλακούρες από τη θάλασσα.

Χωρίς αμφιβολία, ένα από τα πιο παλιά όργανα στην ιστορία είναι το λιθόφωνο.

Η μουσική από πέτρες, είναι μουσική πολύ κοντά στην αρχή της ανθρώπινης εξέλιξης. Πριν ακόμα μάθει για την ύπαρξη των λιθόφωνων ένα νήπιο στην ακροθαλασσιά ανακαλύπτει  ότι οι πέτρες μπορούν να βγάζουν ενδιαφέροντες ήχους όταν τις χτυπάμε.

Αν και είναι πολύ δύσκολο να κουρδίσεις ένα λιθόφωνο -γιατί ή πρέπει να βρεις πέτρες που να βγάζουν φυσικούς τόνους ή πρέπει να τις πελεκήσεις προσεκτικά μέχρι να βγάλουν τον τόνο που θες- ένα κουρδισμένο λιθόφωνο που έχει βρεθεί στην Ινδοκίνα χρονολογείται στη λίθινη εποχή. Ακόμα και σήμερα χρησιμοποιούνται λιθόφωνα στην Ανατολική και Νότια Ασία και στον Ειρηνικό.

Η κινεζική παράδοση αναφέρει την εξής ιστορία: όταν ο Κομφούκιος που έζησε περίπου το 500 π.Χ. έτυχε να ακούσει σε μια γιορτή μια ουράνια μουσική, εκστασιάστηκε τόσο που δεν μπορούσε να φάει τίποτα για τους επόμενους τρεις μήνες. Οι ήχοι που του προκάλεσαν αυτη την έκσταση προέρχονταν από τον Ορφέα των Κινέζων, τον Kouei, του οποίου η ικανότητα στο King – ένα είδος λιθόφωνου φτιαγμένου από κουρδισμένες πέτρες – ήταν τόσο μεγάλη που μάγευε τα ζώα και τα έκανε να τον υπακούν. Σύμφωνα με τις κινέζικες πηγές που χρονολογούνται 2200 χρόνια πριν τη γέννηση του Χριστού, το King το χρησιμοποιούσαν για να συνοδεύουν θρησκευτικούς ύμνους γι αυτό κι αναφέρεται σαν ιερό όργανο. Οι λειτουργίες αυτές, κατά τις οποίες αρωματικά στικς καιγόταν, λάμβαναν χώρα τα ξημερώματα λίγο πριν ξυπνήσει ο αυτοκράτορας.

King
Το King

Οι κινέζοι έφτιαχναν διάφορα είδη λιθόφωνων με διάφορα είδη λίθων, αλλά κυρίως με μια πολύ ηχηρή και όμορφη πέτρα από αχάτη που ονομάζουν yu, που την έβρισκαν σε χαράδρες και σε ρωγμές βράχων στα βουνά. Συγκεκριμένα χρώματα προτιμούνταν για την κατασκευή του King και οι κινέζοι θεωρούσαν αυτή την πέτρα εξαιρετικά πολύτιμη για μουσικούς λόγους καθώς έδινε πάντα τον ίδιο ακριβώς τόνο. «Το yu, έλεγαν, δεν επηρρεάζεται ούτε από τη ζέστη ούτε από το κρύο, ούτε από την ξηρασία ή την υγρασία».

Μάλιστα, οι πέτρες που χρησιμοποιούσαν για το King κόβονταν σε διάφορα σχήματα. Μερικές φορές αναπαριστούσαν ζώα, όπως μια νυχτερίδα με ανοικτά φτερά ή δυο ψάρια τοένα δύπλα στ άλλο. Αλλες κόβονταν στο σχήμα μιας αρχαίας καμπάνας. Το όργανο που έφτιαχναν μ’ αυτές ήταν μια εξέλιξη του king, το pienking το οποίο κούρδιζαν σύμφωνα με τα κινέζικα διαστήματα που λέγονται lu και είναι 12 μέσα στα όρια της δικής μας οκτάβας. Αλλες παραλαγές του οργάνου έχουν πιο βαθύ ήχο. Οι ηχηρές πέτρες χρησιμοποιούνταν και μεμονωμένες από τους κινέζους, σαν ρυθμικά όργανα. ενα τέτοιο μονόπετρο όργανο ονομάζεται tse-king. Σε ένα ναό στο Πεκίνο αφιερωμένο στη λατρεία του Κομφούκιου υπάρχουν (ή υπήρχαν) 10 πέτρες σε σχήμα τύμπανου οι οποίες εικάζεται ότι κόπηκαν περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια πριν.

Pien King
Το Pien King

Περίπου το ίδιο πράγμα που έπαθε ο Κομφούκιος, το έπαθα κι εγώ στις αρχές της δεκαετίας του ’90 όταν άκουσα το δικό μου Ορφέα, το Stephan Micus, να παίζει ένα παράξενο λιθόφωνο με αντηχείο στο δίσκο του Music of Stones. Εντελώς συμπτωματικά, εκείνη την εποχή μελετούσα Κομφούκιο (χωρίς να ξέρω την παραπάνω ιστορία) και νομίζω ότι η μουσική αυτή όπως και τα διδάγματα του Κομφούκιου σχετίζονται απόλυτα και μεταξύ τους και είναι μια σημαντική επιρροή για μένα.

Διαβάστε εδώ για το Music of Stones και ακούστε το οπωσδήποτε!

Πώς να φτιάξεις ένα χάρτινο Cajon!

06fc127294c44f36f6f5f1ad7d1ccf3d

Φαγωθήκατε πια, μ’ αυτό το cajon!

Δε λέω, είναι ένα ενδιαφέρον κρουστό, αλλά ότι θα έχει και τέτοια πέραση στην Ελλάδα, που  το περίμενε ο ισπανός! Τέλος πάντων, ακούω κάτι εξωφρενικές τιμές – παιδιά ένα ξύλινο κουτί με συρμάτινες χορδές στο εσωτερικό του για να τρίζει είναι, δε θα δώσουμε και χιλιάρικο για να το αγοράσουμε- οπότε αποφάσισα (κι αφού μου τόχουνε παραγγείλει δυο – τρεις) να φτιάξω ένα, αλλά πριν, σκέφτηκα να φτιάξω ένα από χαρτόνι για να δω πως λειτουργεί και ιδού:

IMG_20170331_151507IMG_20170331_151527

Ενα cajon από σκληρή χαρτόκουτα, που της άνοιξα μια τρύπα στη μια πλευρά και της έβαλα και μερικά συρματάκια που είχα πρόχειρα, αφού πρώτα πέρασα μερικές χάντρες και συρμάτινους συνδετήρες για να δημιουργήσω αυτους τους τριζάτους ήχους που θυμίζουν το snare drum. Κόλλησα τα συρματάκια μου με μια χαρτοτενία πάνω σε δύο μικρότερα κομμάτια χαρτονιού για να μην ακουμπάνε στα τοιχώματα της κούτας ωστε να μπορούν να πάλλονται μαζί με τις χάντρες και τους συνδετήρες. Τέλος σύρραψα τα χαρτονάκια πάνω στην πλευρά της κούτας που είναι απέναντι από την τρύπα του ηχείου.

Μπορεί να μην έχει πρίμα όπως το ξύλινο cajon, αλλά είναι ένα τέλειο οργανάκι για παιδιά, αρκεί να μην κάτσεις πάνω του! (Γι αυτό πέρασα ένα κορδόνι από το κουτί για να μπορείς να το κρεμάς πάνω σου και να παίζεις πιο άνετα).

Κι όπως πάντα, κάποιος πρέπει να το στολίσει……

Μερικά ιδιόφωνα με απλά υλικά και εργαλεία

Ακολουθώντας τις οδηγίες του καταπληκτικού -αν και κάπως intellectuel- βιβλίου του καθηγητή Δημήτρη Σαρρή «Ανακυκλωμένη Μουσική» ανακάλυψα πολύ ενδιαφέροντες ήχους καταρχήν, αλλά έλυσα και ένα βασικό πρόβλημα, το πως θα φτιάχνω αντικείμενα με αληθινά μουσικό ήχο χωρίς να χρησιμοποιώ πολλά δύσχρηστα και επικύνδινα εργαλεία, ώστε να είναι οι κατασκευές μου προσιτές (και ασφαλείς) για παιδιά του δημοτικού. Ο Σαρρής, προτείνει μια συγκεκριμένη γκάμα υλικών με τα οποία πειραματίζεται για να παράγει ήχο με οποιοδήποτε τρόπο και το αποτέλεσμα είναι πολύ ευχάριστο.

Ποτηράκια από φελιζόλ, κουτάκια από μερίδες γάλακτος, ξυλάκια για σουβλάκια και λαστιχάκια. Λαστιχάκια πολύχρωμα, κάθε μεγέθους και κάθε πάχους, λαστιχάκια παντού. Τα οποία δίνουν απρόσμενες τεχνικές λύσεις (ως ορθοστάτες) έχουν και χρηστική και διακοσμητική χρήση ταυτόχρονα. Εδώ είναι μερικά από τα όργανα που παρουσιάζει στο βιβλίο, αλλά πρόσθεσα και κάποιες δικές μου ιδέες. Απο εργαλεία χρησιμοποίησα μόνο ψαλίδι (διαβάστε τις λεζάντες για λεπτομέρειες).:

Μερικά ακόμα, στα οποία χρησιμοποίησα μόνο ένα σουβλί (ή καρφί) κι ένα σφυράκι.