Category Archives: Πνευστά

Ηχοι της φύσης με μουσικά όργανα


Ξέρω καλά τους ήχους της φύσης. Οταν ήμουν μικρός, κρυβόμουν μέσα στα δάση, αγκάλιαζα ένα κυπαρίσσι και άκουγα τους χυμούς του. Κοιμόμουν δίπλα στα ρυάκια κι άκουγα το νερό που κυλούσε, καθόμουν κάτω από τα πεύκα και τις λεύκες κι άκουγα το θρόισμα των φύλλων τους κι έχω ξοδέψει ώρες ολόκληρες, προσπαθώντας να αποκρυπτογραφήσω τους διαλόγους των πουλιών. Κι ύστερα στη θάλασσα, ολόκληρες μέρες και νύχτες παρατηρούσα τον ήχο των κυμάτων στα βότσαλα (όπως έκαναν όλοι στα χρόνια της αθωώτητας), τα βράδια στη βεράντα προσπαθούσα να μετρησω τα τριζόνια, στο σπίτι μας δίπλα είχε τη φωλιά της μια κουκουβάγια. Ολα εδώ, αναπαράγονται με όργανα που έχω αγοράσει ή έχω κατασκευάσει ο ίδιος. Μακάρι να είχα καλύτερο ήχο για να το απολαύσετε όπως εγώ όταν τα παίζω.

Ο κεραυνός με ένα thunder stick, πλαστικά μπουκάλια και ποτήρια κομμένα σαν το χαβανέζικο pu ili για τον ήχο της βροχής και τα θροϊσματα του αέρα, διάφορα σείστρα για τα θροϊσματα των φύλλων και το κελάρισμα των νερών, απλές σφυρίχτρες, σφυρίχτρες τρόμπες και λαλίτσες για τα πουλιά, μια ξύστρα απο  καλάμι για το βάτραχο και ένα rain stick για τον ήχο των κυμμάτων στα βότσαλα. Δεν υπάρχει εδώ ούτε ένας ήχος μηχανικός, όλοι οι ήχοι είναι μίμηση με φυσικά μουσικά όργανα.

Advertisements

Η Νουνούρα και το Kazoo

Οπως το φύλλο έτσι και η μεμβράνη, δίνει ήχο όταν πάλλεται. Τραγουδώντας μέσα σε ένα ηχείο που έχει στηριγμένο πάνω του έναν υμένα (δηλαδή μια λεπτή μεμβράνη), βγαίνει ένας ήχος που μπορεί να φαίνεται χαζός και κατάλληλος μόνο για παιδικά πειράγματα, όμως αντικαθιστούσε μια χαρά το κλαρίνο στις ορχήστρες “Jug Band” των φτωχών μαύρων του Μέμφις που μια και δεν είχαν λεφτά να αγοράζουν κανονικά όργανα, σκάρωναν τα δικά τους. Εκεί το λένε καζού. (Θα γράψω για τις jug bands την επόμενη φορά ίσως, πιο αναλυτικά…)
Στην ελλάδα το λέμε “νουνούρα” και το έφτιαχναν κολώντας ένα υμένα αράχνης στην τρύπα ενός άδειου κελύφους σαλιγκαριού, μέχρι που ανακάλυψαν το τσιγαρόχαρτο. Φτιάχνεται και με καλάμι που του ανοίγεις μια τρύπα στη μέση και είτε κολλάς το τσιγαρόχαρτο στην τρύπα αυτή και τραγουδάς από τη μιαν άκρη, είτε κολλάς τσιγαρόχαρτα και στις δύο άκρες και τραγουδάς από τη μεσαία, αφήνοντας λίγο την τρύπα ανοιχτή για να βγαίνει ο αέρας κι ο ήχος (το ίδιο και στο σαλιγκάρι). Να θυμάστε ότι το καλάμι το τρώμε λίγο στην πλευρά που θα ανοίξουμε την τρύπα για το στόμα, ώστε να γίνει πιο λεπτο και ίσιο για να βολεύει και τα χείλια μας.
Τα καζού γίνονται από πλαστικό ή μέταλλο για να αντέχουν την ταλαιπωρία του «κολλάρου» για τη φυσαρμόνικα που βάζουν οι κιθαρίστες και τη μεμβράνη τη στερεώνουν στη μεσαία τρύπα ενώ φυσάνε από τη μία άκρη.

Υπάρχει κι ένα πολύ συνηθισμένο κινέζικο φλάουτο από μπαμπού, το Dizi, που του βάζουν μια μεμβράνη μεταξύ της τρύπας που φυσάνε και της τελευταίας τρύπας, που του προσθέτει μια συχνότητα στις ψηλές νότες. Εχω ένα σοπράνο, που  θυμίζει ζουρνά. Τέτοια φλάουτα έχουν βρεθεί 9.000 χρόνων, αλλά το κόλπο με τη μεμβρανη ανακαλύφθηκε κατά τη Δυναστεία των Τανγκ (618-907). Μάλιστα, στην αρχή χρησιμοποιούσαν τον υμένα που βρίσκεται μέσα στο καλάμι.

ΤΙ ΑΛΛΟ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙΣ ΜΕ ΕΝΑ ΚΑΖΟΟ? ΙΔΟΥ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ!

 

Πώς να φτιάξετε και να παίξετε μια μπουρού

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Μπουρού

Η μπουρού είναι ένα από τα πιο αρχαία ιδιόφωνα μουσικά όργανα που παίζεται ακόμα και σήμερα με τον ίδιο τρόπο. Η μπουρού παίζεται σε όλα τη μήκη και τα πλάτη της γης και δεν υπάρχει φυλή θαλασσινή που να μην την έχει στην παράδοσή της. Αλλού χρησιμοποιούν διάφορα μεγέθη οστράκων, εμείς στην Ελλάδα ξέρουμε το κοχύλι Τρίτωνα.

Ο Τρίτωνας , στην ελληνική μυθολογία ήταν θεότητα της θάλασσας. Γιος του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης, που κατοικούσε στο βυθό της θάλασσας στα χρυσά ανάκτορα των γονιών του. Κατά το σώμα ήταν όμοιος με τους άλλους θεούς, αλλά από τους γλουτούς και κάτω κατέληγε σε ουρά. Αναφορές τον παρουσιάζουν να κρατά το γνωστό κοχύλι και να σαλπίζει την έλευση του Ποσειδώνα.
Ο λαός μας από την αρχαιότητα χρησιμοποιούσε πολλά όστρακα όπως την μπουρού ως μέσω επικοινωνίας συνήθως στα θαλάσσια ταξίδια. Οι Έλληνες ναυτικοί χρησιμοποιούσαν μεγάλα κοχύλια για να ανακοινώσουν με τον ήχο τους την άφιξη ή την αναχώρηση των πλοίων. τη χρησιμοποιούσαν ακόμα για να ειδοποιήσουν άλλα πλοία για τον κίνδυνο καιρικών φαινομένων: ομίχλη, φουρτούνα, πειρατικές ή άλλες επιδρομές.

Τα ιδιόφωνα στα οποία ο ήχος παράγεται χρησιμοποιώντας τις δονήσεις των χειλιών φυσώντας μέσα σε ένα αερoθάλαμο είναι ο προϊστορικοί πρόγονοι των σημερινών χάλικινων πνευστών, μια ιδέα τόσο καλή, που δε χρειάστηκε να εξελιχθεί πολύ. Αυτά τα όργανα έχουν πολύ δυνατό ήχο, γι αυτό και χρησιμοποιήθηκαν για την επικοινωνία σε μεγάλες αποστάσεις, για τη σήμανση συναγερμού, για την πρόκληση τρομου και επιβολής. Δεν είναι τυχαίο που και σήμερα τα καράβια χρησιμοποιούν τον ίδιο ήχο όταν επικοινωνούν στη θάλασσα, μπαίνουν ή βγαίνουν από το λιμάνι.  Τον ήχο δυναμώνει η πίεση του αέρα που προκαλείται από το σφίξιμο των χειλιών – που καθορίζει και το ύψος της τονικότητας- το πλατύτερο άνοιγμα ή καμπάνα όπου καταλήγουν πάντα αυτά τα όργανα και το ίδιο το υλικό, ξύλο ή όστρακο ή κέρατο κι αργότερα χαλκός μετατρέπει τα ηχητικά κύμματα σε ενέργεια. Τις περισσότερες φορές, την ένταση του αέρα ενισχύει ένας πρώτος αεροθάλαμος που δημιουργείται στο στόμα με το φούσκωμα των χειλιών. Ο αέρας αποθηκεύεται στα μάγουλα όπως γίνεται στον άσκαυλο για να ελέγχεται η διοχέτευσή του από τα χείλια και για να γίνεται η κυκλική αναπνοή. Θα μιλήσουμε άλλη φορά για το τελευταίο. Μερικά χαρακτηριστικά τέτοια όργανα, είναι το Σοφάρ το εβραϊκό φτιαγμένο από κέρατο κριαριού (οι τρομπέτες που έριξαν τα τείχη της Ιεριχούς), ο Κάρνυξ ο κέλτικος από χαλκό, το didjeridoo το αυστραλίζικο από κλαδί ευκαλύπτου, η ελληνική Σάλπιγγα από χαλκό κι αυτή  και το Dung Chen των Θιβετιανών Μοναχών, ενώ το Alphorn των αλπεων είναι συνήθως ξύλινο.

Θα σας πω πως φτιάχνεται η μπουρού και θα σας δείξω κι άλλους που παίζουν διάφορα όστρακα, λίιιιγο καλύτερα από μένα.

Υ.Γ. Επειδή στο βίντεο δεν το λέω, όταν κόβουμε την «κορώνα», δηλαδή τη χοντρή άκρη του τρίτωνα, κόβουμε περίπου 3 εκατοστά, ανάλογα το μεγεθος του κοχυλιού μας και μετά λιμάρουμε και τρίβουμε προσεκτικά το στομιο που δημιουργήθηκε και λίγο το εσωτερικό του, για να μη μας πληγώσει τα χείλια. Πειραματιστείτε τέλος πάντων μέχρι να βρείτε τον ήχο, λίγος πειραματισμός δε βλάπτει!