Category Archives: οργανοποιία

ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΤΟΙΧΟΣ: Δημιουργήστε ένα κέντρο μουσικών δραστηριοτήτων για παιδιά στο χώρο σας!

 

DSC_0023
Φωτο από το 1ο Παιδικό Φεστιβάλ Χανίων

“Ο Μουσικός Τοίχος αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για τον εκπαιδευτικό, που δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να εξερευνήσουν τους ήχους μέσα από παιγνιώδεις προσεγγίσεις. Τα ελκυστικά ανακυκλωμένα αντικείμενα που με πολύ φαντασία υπάρχουν επάνω σε ένα Μουσικό Τοίχο, αποτελούν πρόκληση για τους μικρούς μας φίλους. Διεγείρουν τη φαντασία τους και εκτοξεύουν την ευρηματικότητα τους, έχοντας σαν αποτέλεσμα να γίνονται χωρίς και οι ίδιοι να το καταλάβουν «μικροί μουσικοί».”

Μαρία Αρχοντάκη, Ψυχολόγος – Παιδαγωγός, ιδιοκτήτης της ΘΕΑΤΡΟΧΩΡΑΣ

Τί είναι ο Μουσικός Τοίχος και ποιά είναι η παιδαγωγική του αξία

Γράφει και…κατασκευάζει ο Γιώργος Γυπάκης,

μουσικός, οργανοποιός και δάσκαλος οργανοποιίας
Τηλέφωνο για παραγγελία μουσικού τοίχου 6937150345

Ο Μουσικός Τοίχος είναι μία “μουσική εγκατάσταση” που μπορεί να γίνει σε κινητή ή σταθερή βάση. Περιλαμβάνει τη χρήση ανακυκλώσιμων ή φυσικών υλικών που βρίσκουμε στο περιβάλλον μας, τα οποία με την κατάλληλη τροποποίηση-επεξεργασία, μετατρέπονται σε ηχητικά αντικείμενα ή αυτοσχέδια μουσικά όργανα.
Συνήθως τα αντικείμενα που τοποθετούνται στο μουσικό τοίχο είναι ιδιόφωνα που κρούωνται, σείωνται ή τρίβονται. Ενδεικτικά αναφέρω μερικά : μεταλλικά μαγειρικά σκεύη, καπάκια και άλλα αντικείμενα μεταλλικά (π.χ. παλιά κουδούνια, σωλήνες ή ντίζες), πλαστικά (π.χ. κουβάδες, σωλήνες ηλεκτρολόγου ή μπουκάλια) ή ξύλινα (π.χ. κουτιά) που παράγουν ήχο με διάφορους τρόπους. Τα αντικείμενα αυτά τακτοποιούνται πάνω στη βάση με κριτήριο τη μουσικότητά τους και τους ηχητικούς ή μελωδικούς συνδυασμούς που μπορεί να κάνουν μεταξύ τους.

Σε πολλές χώρες του εξωτερικού, ο Μουσικός Τοίχος εγκαθίσταται σε παιδικούς σταθμούς, νηπιαγωγεία, σχολές όπου διδάσκεται η μουσική προπαιδεία, παιδότοπους κλπ. Ο κάθε χώρος τον αξιοποιεί σύμφωνα με τις παροχές υπηρεσίας που προσφέρει (είτε σαν παιχνίδι πολλαπλών δραστηριοτήτων, είτε ως μουσικο-εκπαιδευτικό παιχνίδι.
Ο Μουσικός Τοίχος κεντρίζει το ενδιαφέρον των παιδιών. Τα προσελκύει και τα προκαλεί να ανακαλύψουν τις δυνατότητες που έχει κάθε αντικείμενο. Χωρίς να έχουν ιδιαίτερες γνώσεις μουσικής, με μοναδικό οδηγό τη φαντασία τους, δραστηριοποιούνται και «ζωντανεύουν» τα αντικείμενα, που βρίσκονται απλά κρεμασμένα ή βιδωμένα στον τοίχο. Με τη βοήθεια των κρουστήρων (μπαγκετών) και άλλων αντικειμένων που είναι τοποθετημένα μπροστά στην εγκατάσταση, δημιουργούν αβίαστα ήχους που τα εντυπωσιάζουν, προσφέροντάς τους ατέλειωτες ώρες και χαράς και διασκέδασης.

Εκτός όμως από τον ψυχαγωγικό ρόλο του Μουσικού Τοίχου, τονίζουμε ιδιαίτερα και τον μουσικο-παιδαγωγικό στόχο που προσφέρει σε κάθε εκπαιδευτικό που «ταξιδεύει» την ομάδα του σε δημιουργικά παιχνίδια ήχων και ρυθμών. Παράλληλα δε, τα ποικίλα και διαφορετικά υλικά, βοηθάνε τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας, αλλά και των τριών πρώτων τάξεων του δημοτικού σχολείου να ανακαλύψουν τους ήχους. Τα παιδιά πραγματοποιούν παίζοντας, μια «περιπλάνηση» στις ιδιότητες των υλικών και ανακαλύπτουν τους διαφορετικούς ήχους που παράγουν, ανάλογα με το διαφορετικό κάθε φορά υλικό που χτυπούν.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΜΟΥΣΙΚΟ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΤΟΙΧΟΥ

1Η κατασκευή του μουσικού τοίχου εντάσσεται στα πλαίσια του μαθήματος της οργανοποιίας, που αποτελεί καθολικά αναγνωρισμένο κομμάτι της μουσικοπαιδαγωγικής. Στόχος του συγκεκριμένου προγράμματος είναι, να εμπλέξουμε και τα ίδια τα παιδιά στη διαδικασία της κατασκευής.
α) Μιλάμε στα παιδιά για την ανακύκλωση και για την επαναχρησιμοποίηση άχρηστων αντικειμένων, έχοντας σαν στόχο να ευαισθητοποιήσουμε την περιβαλλοντική τους συνείδηση. Στη συνέχεια, τους ζητάμε να συλλέξουν ανακυκλώσιμα υλικά και αντικείμενα που πιστεύουν ότι έχουν τη δυνατότητα να παράγουν ήχο και μπορούν να τα βρουν στο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον του σπιτιού. Στη δράση αυτή εμπλέκουμε και τους γονείς εάν το επιθυμούν.
β) Όταν τα παιδιά φέρουν τα αντικείμενα, στήνουμε το εργαστήρι της οργανοποιίας. Δοκιμάζουμε όλοι μαζί τους ήχους που παράγει το υλικό που έφεραν και πραγματοποιούμε την επιλογή αυτών που θα χρησιμοποιήσουμε στην εγκατάσταση. Εκείνα που δεν θα τα τοποθετήσουμε στον τοίχο, θα τα χρησιμοποιήσουμε για την κατασκευή άλλων αυτοσχέδιων μουσικών οργάνων.

DSC_0018 copy
φτιάχνοντας όργανα με τα παιδιά

γ) Στη συνέχεια, για λόγους ασφαλείας κατασκευάζουμε το Μουσικό Τοίχο χωρίς την παρουσία των παιδιών. Όμως, για να υπάρχει το στοιχείο της έκπληξης, αφήνουμε κάποια αντικείμενα στην άκρη και τα προσθέτουμε στο τέλος, μαζί με τα παιδιά. Διοργανώνουμε τα «επίσημα εγκαίνια» της κατασκευής μας, προετοιμάζοντας μια εφαρμογή της με μουσικά-ρυθμικά παιχνίδια ή ένα ηχο-παραμύθι που έχει γραφτεί για το σκοπό αυτό.

 ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ

Κατά τη δημιουργία και εγκατάσταση του Μουσικού Τοίχου γίνεται πρόβλεψη να μην υπάρχουν στοιχεία επικίνδυνα για τα παιδιά (π.χ. μυτερά αντικείμενα, βίδες, γωνίες κλπ). Τα αντικείμενα βιδώνονται σε μια ξύλινη επιφάνεια με βάση που να μπορεί να μετακινείται  ή να είναι σταθερά βιδωμένη πάνω σε τοίχο (π.χ κατάλληλα επεξεργασμένη για παιδιά παλέτα ή ξύλινος φράχτης). Τονίζουμε όμως, πως η χρήση του από τα παιδιά πρέπει να γίνεται πάντα κάτω από την επίβλεψη ενήλικα.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΤΟΙΧΩΝ

158374cded132e854ab2208d751cd5094add72fa6e24e5458fa485d8a58afdef3a6692fda1a670876c1cf5ebe09d93dc1

c993d74d033281bcbfeef4fb8e4c90b1

 

Advertisements

Θέατρο και Μουσικοκινητική: ένα σεμινάριο εμψύχωσης και «παιχνιδοθεραπείας» !

22528344_2070135699876883_2350739302988904191_nΜε σκοπό να αποκτήσω γνώσεις εμψύχωσης και να εμπλουτίσω τη δουλειά μου με τα παιδιά στα εργαστήρια οργανοποιίας,  συμμετείχα κι εγώ στο βιωματικό Σεμινάριο  που οργάνωσε η ΘΕΑΤΡΟΧΩΡΑ με θέμα «Κοινωνικό/Δημιουργικό Θέατρο & Μουσικοκινητική» με εισηγητή το Μανόλη Φιλιππάκη. Το σεμινάριο απευθυνόταν σε κάθε είδους εμψυχωτές: επαγγελματίες (παιδαγωγούς, κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους) γονείς και καλλιτέχνες.

Στόχος του σεμιναρίου είναι η θεωρητική τεκμηρίωση και η πρακτική δραστηριότητα στο κομμάτι της εμψύχωσης της ομάδας -κι όχι απαραίτητα μιας ομάδας παιδιών μόνο, αλλά και ενηλίκων- με σκοπό τη δημιουργία ευχάριστης ατμόσφαιρας  ώστε τα μέλη της ομάθας να αισθάνονται ασφαλή και ευτυχισμένα. Και πράγματι μετά από ένα τρίωρο «παιχνιδοθεραπειας», νιώσαμε όλοι τα ίδια συναισθήματα χαλάρωσης, ξεγνοιασιάς και χαράς που μας μετέδωσε ο Μανώλης Φιλιππάκης, ελπίζοντας ότι θα μπορούμε να τα μεταδώσουμε σε άλλους. Από τις φωτογραφίες μπορείτε να πάρετε μια ιδέα για το πώς περάσαμε στο σεμινάριο!

Οσον αφορά στο παιδαγωγικό κομμάτι:

«Το θέατρο, όπως και το παιχνίδι, συνδέεται με την ανάγκη του ανθρώπου και ειδικότερα του παιδιού να εκφραστεί δημιουργικά απέναντι στον κόσμο και την πραγματικότητα, μέσα από μια συμβολική γλώσσα. Στο σχολείο, το θέατρο λειτουργεί παιδαγωγικά ως μέσο έκφρασης και γνώσης, επικοινωνίας και ενσυναίσθησης. Καλλιεργεί την προφορική γλώσσα, τη γλώσσα του σώματος, τη σχέση με το χώρο και με τα κείμενα. Ενισχύει την ατομική έκφραση, ενώ συμβάλλει αποτελεσματικά στη λειτουργία της ομάδας. Ως προς την καλλιτεχνική του διάσταση, το θέατρο είναι άμεσα συνδεδεμένο με την παιδαγωγική του ιδιότητα και φύση. Το παιδί γνωρίζει και αρχίζει προοδευτικά να χρησιμοποιεί τη θεατρική γλώσσα. Προσεγγίζει τους σύνθετους κώδικες της θεατρικής επικοινωνίας (θεατρική παράσταση) και δημιουργεί έναν «ποιητικό» χώρο συμβόλων με το σώμα, το λόγο και τα αντικείμενα.»

O πρώτος ήχος μετά τη σιωπή

pregnant-mom-55b2fae2b58ea-pregnant-e1490687972158Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Ο πρώτος ήχος που ακούμε μετά τη σιωπή, είναι ο χτύπος της καρδιάς της μητέρας μας. Ετσι η ύπαρξή μας ξεκινάει με τη γνώση του ρυθμού. Το έμβρυο ακούει από τον πέμπτο μήνα της ζωής του ενδομήτριους ήχους, όπως οι καρδιακοί παλμοί της μητέρας, εντερικούς και αγγειακούς ήχους, αλλά και εξωμήτριους δυνατούς ήχους, όπως δυνατή μουσική και το χτύπημα μιας πόρτας ενώ αργότερα μαθαίνει να διακρίνει τη φωνή της μητέρας και το τραγούδι της, που το συνοδεύει και μετά τη γέννησή του.

Ολοι αυτοί οι ήχοι επιδρούν καθοριστικά στην εξέλιξη της ψυχολογίας του εμβρύου και εγγράφονται στη μνήμη του. Η χρήση της μουσικής για μια θετική διαμόρφωση της ψυχολογίας του εμβρύου ήταν γνωστή (ή μάλλον πιστευτή) από το 1553 οπότε αναφέρεται πως η μητέρα του μελλοντικού βασιλιά της Γαλλίας Ερρίκου του 4ου είχε μια γυναίκα και της έπαιζε μουσική όσο ήταν έγκυος για «να είναι πάντα καλοδιάθετος ο βασιλιάς στη ζωή του» γεγονός που επιβεβαιώνουν οι ιστορικοί για το χαρακτήρα του Ερρίκου. Η πειραματική εφαρμογή αυτής της πίστης άρχισε ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

Σήμερα χρησιμοποιείται η μουσική για τη μείωση του στρες στα έμβρυα. Μελέτες έχουν δείξει ότι το νεογέννητο αναζητά τους ήχους που άκουγε όταν ήταν στη μήτρα κι η ίδια η μητέρα αναγνωρίζει απο ένστικτο την αναγκη του βρέφους, γι αυτό στους περισσότερους πολιτισμούς οι μητέρες ακουμπάνε τα βρέφη από την πλευρά της καρδιάς τους για να τα ησυχάσουν. Στην ίδια γνώση στηρίζεται και η παράδοση των ταχταρισμάτων και των νανουρισμάτων που υπάρχει σε όλους τους λαούς και δεν είναι άσχετο, το ότι όλα τα νανουρίσματα έχουν ως κοινό γνώρισμα την αργή ταχύτητα που προσομοιάζει τους καρδιακούς παλμούς ενός ενήλικα σε ηρεμία (60-82 χτύπους το λεπτό).

Η επαναφορά λοιπόν αυτής της ακουστικής μνήμης, στα νήπια, είναι ο καλύτερος και ευκολότερος τρόπος να ξεκινήσει η μουσική τους προπαιδεία. Ολα  τα παιδιά έχουν τη μουσική γνώση μέσα τους. Γιατί ο ρυθμός κι η μελωδία, δεν μαθαίνονται στον άνθρωπο αλλά είναι έμφυτα και το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να τα ενεργοποιήσουμε παίζοντας.

Οι μεγάλοι παιδαγωγοί όρισαν τρόπους με τους οποίους μπορεί να γίνει αυτή η επαναφορά, όπως το παιχνίδι της σιωπής και οι ασκήσεις ρυθμού και μέτρου της Μοντεσσόρι, η ρυθμική μέθοδος του Dalcroze, οι εφαρμογές της πρώιμης μουσικής αγωγής του Willems με ταχταρίσματα, νανουρίσματα και παιχνιδοτράγουδα, η δημιουργική μουσική της Satis Coleman που ξεκινάει ήδη τις προνηπιακές ηλικίες με την κατασκευή και το παίξιμο μουσικών οργάνων και η στοιχειοδομική μουσική του Orff, που συνδέει τη μουσική με την κίνηση και το χορό.

Σε επόμενο άρθρο θα σταθώ στη μέθοδο της Coleman, που χωρίς πολύ προσπάθεια συμπυκνώνει την επαναφορά της εμβρυακής μνήμης στον ήχο και το ρυθμό, με την ανάπτυξη δεξιοτήτων, με το χορό και το τραγούδι, τη μουσική σύνθεση και τον αυτοσχεδιασμό. Πολύ πριν βαρύνουμε τα παιδιά με τη μουσική σημειολογία,  ωφείλουμε να καλλιεργήσουμε μέσα τους όλα τα ωφέλη, πολιτισμικά και ψυχικά, που προσφέρει η αγάπη στη μουσική.

Και καθώς ο ανθρώπινος νους αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον κόσμο, επιθυμεί να επικοινωνήσει με το λόγο και να εκφραστεί με τη μουσικότητα της φωνής του. Ετσι με το ρυθμό πορεύεται ο άνθρωπος και με το τραγούδι, ως το τέλος της ζωής του κι αν είναι τυχερός μαθαίνει απ τους γονείς του να ακούει τη μουσική του σώματός του κρατώντας το σε αρμονία με τη φύση όσο αυτή το συνοδεύει μέσα στο χρόνο με τις μεταβολές της.

Γιώργος Γυπάκης

Womb Sounds and Heartbeats

 

Ο μουσικός τοίχος

Είμαι περήφανος για το μουσικό μου τοίχο!

Η εγκατάσταση αυτή που έφτιαξα για τη συμμετοχή μου με τη Θεατροχώρα στο 1ο Παιδικό Φεστιβάλ των Χανίων, τράβηξε το ενδιαφέρον όλων των παιδιών που πέρασαν από κει. Σαν το μελίσσι μαζεύονταν όλη τη μέρα ξετρελαμένα γύρω από την εγκατάσταση για να παίξουν με τα όργανα και να εξερευνήσουν τους ήχους. Οπως μου είπε κι ένας μπαμπάς «αυτό που έχεις φτιάξει είναι το όνειρο κάθε παιδιού».  Πράγματι, είναι μια μαγική παιχνιδομηχανή!

Τί είναι λοιπόν ένας Μουσικός Τοίχος; Είναι η εγκατάσταση πολλών ηχητικών  αντικειμένων και μουσικών οργάνων σε έναν, ξύλινο συνήθως τοίχο (ένα φράχτη ή άλλη ξύλινη βάση) τακτοποιημένα και προσβάσιμα, ώστε να μπορούν τα παιδιά να διασκεδάσουν και να μαθουν παίζοντας. Δύσκολα μπορείς να προσαρμόσεις αγοραστά μουσικά όργανα σε έναν τέτοιο τοίχο μια και θα πρέπει να τα καρφώσεις, να τα βιδώσεις ή να τα κολλήσεις καταστρέφοντάς τα. Ετσι, χρησιμοποιούμε όργανα από ανακυκλώσιμα υλικά και παλιά  αντικείμενα που δε φοβόμαστε να τα αφήσουμε στο ύπαιθρο για καιρό.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση μετέτρεψα μια παλέτα σε βάση (για να μπορεί να μετακινείται εύκολα) και προσάρμοσα πάνω της αυτοσχέδια μουσικά όργανα φτιαγμένα από: Τάβλες και πόδια από πεταμένα κρεβάτια, καδρονάκια από συσκευασίες επίπλων, ένα παλιό ταψί, ένα τηγάνι, ενα σπασμένο μπρίκι, κουτάκια από αναψυκτικά και μπύρες, πλαστικά μπουκάλια, καλάμια, ένα παλιό ράφι, παλιά κουδούνια, χαλκοσωλήνες, σωλήνες ηλεκτρολόγου και χωνάκια και άλλα μουσικά όργανα που  Και τα στρίμωξα όλα σε μια βάση που μεταφέρεται εύκολα. Μου πήρε 3-4 μέρες για να το κάνω.

Μπορείτε να δείτε το μουσικό μου τοίχο στην είσοδο της Θεατροχώρας (Κύπρου 2) με την οποία συνεργάζομαι, έχοντας αναλάβει το εργαστήριο οργανοποιίας για παιδιά.

Mπορώ όμως να φτιάξω ένα Μουσικό Τοίχο και για σας, αν μου τον παραγγείλετε!

DSC_0022

DSC_00252

1

P1020627

Χειμερινό Εργαστήρι Οργανοποιίας με upcycling για παιδιά στη Θεατροχώρα

1
Με τα παιδιά, στο «Μουσικό Τοίχο», στο Παιδικό Φεστιβάλ Χανίων

Από τις αρχές του Οκτώβρη ξεκινάει το χειμερινό Εργαστήρι Οργανοποιίας με upcycling για παιδιά στη Θεατροχώρα, στην οδό Κύπρου 2 (απέναντι από το πάρκιγκ της Ρεγγίνας) στα Χανιά.  Πρόκειται για ένα καινοτόμο  πρόγραμμα που απευθύνεται σε παιδιά από 5 ετών και πάνω και έχει σαν βασικό αντικείμενο την κατασκευή ηχητικών αντικειμένων και αυτοσχέδιων μουσικών οργάνων με απλά, ανακυκλώσιμα υλικά.

Η οργανοποιία αποτελεί κλάδο της μουσικοπαιδαγωγικής και συντελεί τα μέγιστα στην εξοικείωση του παιδιού με τη μουσική. Κατασκευάζοντας τα δικά τους όργανα τα παιδιά, αντιλαμβάνονται και εξερευνούν μόνα τους τις ιδιότητες του ήχου, αποκτούν μουσικές, αλλά και κατασκευαστικές δεξιότητες, αναπτύσσουν τη δημιουργικότητα και εξάπτουν τη φαντασία τους με απρόσμενα πολλές φορές, αποτελέσματα!  Τα παιδιά εκτός από την κατασκευή, μαθαίνουν να παίζουν τα όργανα που φτιάχνουν μέσα από ρυθμικούς αυτοσχεδιασμούς και δημιουργικά – μουσικά παιχνίδια, που γίνονται υπό την επίβλεψη παιδαγωγών. Την ευθύνη του προγράμματος και τους εργαστηρίου έχει ο μουσικός δημιουργός Γιώργος Γυπάκης.

DSC_0077 copy
Χαρούμενοι, ύστερα από την «εφεύρεση» ενός νέου μουσικού οργάνου από τα παιδιά!

Η ΘΕΑΤΡΟΧΩΡΑ

Η Θεατροχώρα είναι ένας χώρος δημιουργικής απασχόλησης, όπου στα μαθήματα που πραγματοποιούνται, αξιοποιούνται οι τέσσερεις τέχνες (θέατρο, μουσική, κίνηση, εικαστικά). Το εργαστήρι οργανοποιίας εντάσσεται στο ευρύτερο χειμερινό πρόγραμμα δραστηριοτήτων του χώρου που επίσης περιλαμβάνει : εμψυχωτικές δράσεις (ψυχοκινητικό, θεατρικό και δημιουργικό παιχνίδι), εργαστήρι τέχνης και πολιτισμού, εκφραστικό χορό, εργαστήρι υφαντικής, εικαστικό πρόγραμμα για γονείς και παιδιά, εργαστήρι πειραμάτων φυσικής και χημείας, εργαστήρι ξυλοκοπτικής, μουσικό και εικαστικό εργαστήρι για παιδιά έως 4 ετών κ.α. Οι εγγραφές στα προγράμματα έχουν ξεκινήσει. Αναλυτικές πληροφορίες στα τηλέφωνα : 6947403750, 6978337877, 2821770538, facebook : ΘΕΑΤΡΟΧΩΡΑ και στο mail : theatrochora@gmail.com.

ΤΟ UPCYCLING

Το upcycling είναι η διαδικασία μετατροπής παλιών ή άχρηστων (απορριμμάτων) υλικών σε κάτι χρήσιμο και συχνά όμορφο. Ποιά είναι η διαφορά του upcycling από το recycling (ανακύκλωση); Ότι η ανακύκλωση παίρνει καταναλωτικά αντικείμενα και τα διαλύει, ώστε η βασική τους ύλη (πλαστικό, χαρτί, γυαλί, μέταλλο) να ανασυντεθεί σε ένα νέο προϊόν, ίδιας ή χαμηλότερης ποιότητας με το προηγούμενο. Το upcycling επαναχρησιμοποιεί το αρχικό προϊόν χωρίς να το διαλύσει, δημιουργώντας ένα νέο, καλύτερο προϊόν, αναβαθμισμένο αισθητικά και ποιοτικά.

Τα παιδιά, στο μάθημα κατασκευής μουσικών οργάνων, μπαίνουν σ’ αυτή τη διαδικασία. Αρχικά μαθαίνουν πώς να κάνουν διαλογή των απορριμμάτων στο σπίτι και στη συνέχεια, με την κατάλληλη καθοδήγηση του υπεύθυνου του προγράμματος και με οδηγό τη φαντασία τους, δημιουργούν εντυπωσιακές κατασκευές, αναπτύσσοντας παράλληλα την περιβαλλοντική τους παιδεία!

Οι φωτογραφίες είναι από το θερινό εργαστήρι οργανοποιίας στη Θεατροχώρα!

Αυτή την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου, θα συμμετέχω στο περίπτερο της Θεατροχώρας στο 1ο Παιδικό Φεστιβάλ Χανίων που θα γίνει στο προαύλιο των Δικαστηρίων. Ελάτε να σας μάθω να φτιάχνετε νουνούρες σε δευτερόλεπτα και να παίξετε μουσική στο «μουσικό τοίχο» μου!

afisa-paidiko-festival

Εργαστήρι κατασκευής μουσικών οργάνων με Upcycling: 600 παιδιά μετά!

Πέρασα το καλοκαίρι μου, δείχνοντας σε εκατοντάδες παιδιά πως να ξαναχρησιμοποιούν ανακυκλώσιμα υλικά, αναβαθμίζοντάς τα σε ηχητικά αντικείμενα και μουσικά όργανα. Η διαδικασία αυτή, λέγεται Upcycling.

Στο Rea’s Fun Club στο Σταυρό Χανίων στήθηκε το δεύτερό μου εργαστήριο (βλέπε για το πρώτο σε προηγούμενα post), όπου σε κάθε κατασκηνωτική περίοδο αντιστουχούσαν μερικές ώρες δημιουργικής απασχόλησης σε παιδιά από 5 μέχρι 11 ετών.

Παιδιά σε διακοπές -ευτυχώς βοήθησαν κι οι ομαδάρχισες! Κυρίως παιδιά που είχαν απεριόριστη όρεξη για φασαρία, όπως κι εγώ άλλωστε. Νομίζω λοιπόν ότι έμειναν ευχαριστημένα, αφού φρόντισα αυτά που φτιάξαμε να είναι τα πιο φασαριόζικα αντικείμενα. Οι…ορχηστρικές τους δοκιμές άλλωστε, ήταν αρκετά θορυβωδεις ώστε να τραβήξουν το ενδιαφέρον παιδιών κι απο άλλες δραστηριότητες.

Μεγάλη χαρά, οι μικροί μου «θαυμαστές» που όπως και στο Σχολείο που δουλέψαμε την άνοιξη, τύχαινε να είναι κάποια ιδιαίτερα ταλέντα στις κατασκευές: ξεχώριζαν από τα υπόλοιπα παιδιά, έδειχναν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και φρόντιζαν να ξανάρχονται και στα εργαστήρια με άλλες ομάδες.

Δε χωράει εδώ πολλη θεωρία, ούτε αναζητάς κάποιο είδος πειθαρχίας από παιδιά που βρίσκονται εδώ για να διασκεδάσουν. Δεν έχανα όμως την ευκαιρία κάθε φορά να τους δείχνω την αφίσα της ΕΛΜΕΠΑ για τα σκουπίδια στη θάλασσα – πολλά από τα οποία επαναχρησιμοποιούσαμε στη συνέχεια- και να τους εξηγώ πως πρέπει να μάθουν τους γονείς τους πως να κάνουν διαλογή και ανακύκλωση. Προλάβαινα και λίγες κουβέντες για την ιστορία της ανακάλυψης των μουσικών ήχων και οργάνων. Και φρόντιζα μόλις άρχιζε το χασμουρητό να τους παίρνω τα μυαλά με τη μαγική μου βαλίτσα, που ήταν γεμάτη με παράξενα ιδιόφωνα απ’ όλο τον κόσμο!

HELMEPA_Recycle_Period1

Δεν έχω άλλες φωτογραφίες από το εργαστήριο στο Rea’s Fun Club (είχα άλλη πρεμούρα και ξέχασα εντελώς να βγάλω φωτογραφίες).

Θα έχω όμως σύντομα από το 3ο εργαστήριο, που στήσαμε σ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, με τη Μαρία Αρχοντάκη (μια σπουδαία παιδαγωγό των Χανίων) και την Ανθή Καραμπούζη στη Θεατροχώρα, τον σχετικά καινούριο χώρο τους, δημιουργικής απασχόλησης. Εκεί θα με βρείτε κάθε Δευτέρα πρωί, εκεί θα με βρίσκετε εξάλλου, όλο το χειμώνα όπου προτίθεμαι να ξεκινήσω ένα εργαστήρι μουσικής δημιουργίας, διαφορετικό από τ’ άλλα!

Τσάο μπαμπίνι!

Γιώργος Γυπάκης

Πώς να φτιάξετε μια ροκάνα

Επιτελους, ροκανες!

Επιτέλους, βρήκα τρόπο να φτιάξω μια ροκάνα! Τις ροκάνες τις ξέρουμε ξύλινες, μια χειρολαβή με ένα γρανάζι που στα δόντια του γυρνάει ένα πτερύγιο με ενα λεπτό σανιδάκι.  Επρεπε να βρώ τρόπο να φτιάξω το γραναζι. Λοιπόν, πήρα ένα φελό, τον τρύπησα με ένα ξυλάκι καλαμάκι, έκοψα και 4 κομματάκια από ένα αλλο ξυλάκι και τα κάρφωσα περιμετρικά και ιδού! Θυμήθηκα μετά, που σαν παιδί έβαζα ένα χαρτόνι με ένα τσιμπιδάκι στη ρόδα του ποδηλάτου μου κι όπως γυρνούσε ο τροχός χτυπούσαν οι ακτίνες στο χαρτόνι κι έκανε το θόρυβο της ροκάνας…… έφτιαξα λοιπόν ένα «πτερύγιο» από σύρμα, έκοψα κι ένα κομμάτι από ένα ποτηρι απο φελιζόλ και το στερέωσα με τσιμπιδάκι.

Ναι, αλλά, δε βγάζει δυνατό ήχο. Κι αν έβαζα ένα ηχείο; Εκείνο το φελοζολένιο ποτήρι τί τόκανα; Χρειάζομαι άλλο ένα, δυο τρία ξυλάκια παγωτού, κι ένα μακρύ ξυλάκι – καλαμάκι και δυο τρία λαστιχάκια για να σταθεροποιήσω το ποτήρι πάνω στο ξυλάκι…… ιδού! Ακόμα πιο έυκολο! Ακόμα πιο θορυβώδες!

Οπως βλέπετε, έκοψα τον πάτο του ενός ποτηριού και έχωσα περιμετρικά του ένα ολόκληρο ξυλάκι από παγωτό κι ένα κομμένο στη μέση, το τρύπησα με το ξυλάκι – καλαμάκι, το σταθεροποίησα με λαστικάκια μέσα – έξω. Μετά έκοψα το άλλο ποτήρι με τρόπο ώστε να γυρνάει μέσα ελεύθερα το γρανάζι, αλλά άφησα μια γλώσσα να κινείται ελεύθερα. Πέρασα στο τέλος το γρανάζι στις δύο πλευρές του ποτηριού και το αποτέλεσμα το βλέπετε στις φωτογραφίες. Τώρα σκέφτομαι ότι το ποτήρι – πτερύγιο είναι πολύ ελαφρύ και πρέπει να του δέσω κάτι, καμιά χάντρα ίσως στον πάτο, για να βαρύνει και να γυρνάει πιο έυκολα. Αϊντε, δοκιμάστε κι εσείς, μπορει να το κάνετε και καλύτερα! Καλή διασκέδαση!

Η ροκάνα

Η ροκάνα είναι ιδιαίτερα θορυβώδες ιδιόφωνο κρουστό που φαίνεται να έχει δυτική προέλευση, αν και χρησιμοποιείται και στην εβραϊκή παράδοση. Την ακούμε σε κλασσικές ορχήστρες ενώ το 18ο-19ο αιώνα τη χρησιμοποιούσαν οι άγγλοι και αυστραλέζοι αστυνομικοί (αντί για σφυρίχτρα;).  Επισης χρησιμοποιήθηκε στο 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο για να σημάνει συναγερμό όταν υπήρχε κίνδυνος επίθεσης από δηλητηριώδη αέρια!

Rattle,_Ludlow_Museum_-_DSCF2033
By Rept0n1x – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=15658303

Κράτα το

Εργαστήριο ανακυκλωμένης μουσικής στο 11ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων!

20170516_09254520170516_092651Οχι  10, όχι 20 ή 40, αλλά 240 παιδιά, όλες οι τάξεις του 11ου Δημοτικού Σχολειου Χανιων παρακολούθησαν το πρώτο μου εργαστήριο κατασκευής μουσικών οργάνων από ανακυκλώσιμα υλικά με τίτλο «Ανακυκλώνουμε και παίζουμε μουσική!».

Το εργαστήριο διοργάνωσε η διεύθυνση του σχολείου σε συνεργασία με το Σύλλογο Γονέων και διήρκεσε συνολικά 12 ώρες του σχολικού προγράμματος ενώ συμμετείχαν σ’ αυτό όλα τα παιδιά του 11ου Δ.Σχ. (δύο ώρες κάθε τάξη) υπό την επίβλεψη των δασκάλων τους.

Στόχος του εργαστηρίου ήταν να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά σε θέματα ανακύκλωσης, να προκαλέσει τη φαντασία τους και να ξυπνήσει τις κατασκευαστικές τους ικανότητες, και να τα μυήσει στον όμορφο κόσμο της μουσικής μέσω της οργανοποιίας.

 

20170516_09260920170516_092557_001

Το σχεδιασμό και την υλοποίηση του εργαστηρίου ανέλαβε η αφεντιά μου, ως μέλος του Συλλόγου Γονέων, όπου, ανάλογα με την ηλικία των παιδιών τους ανέθεσα τη συλλογή ανακυκλώσιμων υλικών στο σπίτι, τους παρουσίασα και τους έμαθα πώς να φτιάχνουν και να παίζουν διάφορα απλά μουσικά όργανα.

Συγκεκριμενα κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου τα παιδιά:

Εφτιαξαν διάφορα σείστρα και κρόταλα, καστανιέτες, στράκες, ξύστρες, μπαστούνια της βροχής,  μουσικά τόξα, berimbau, μονόχορδα μπάσα, τύμπανα νερού, βουβουζέλες και didgeridoo, χρησιμοποιώντας υλικά όπως πλαστικά μπουκάλια, αλουμινένια κουτιά και ντενεκεδάκια,  μπαλόνια, ξυλάκια, λαστιχάκια, ποτήρια από φελιζόλ, πλαστικά καλαμάκια, χαρτόνια, σπάγγους, πλαστικούς σωλήνες, πλαστικές λεκάνες και σκουπόξυλα! Κι όλα αυτά με ελάχιστα εργαλεία!

20170516_092726

20170516_092637
φτιάχνοντας βουβουζέλες με τα παιδιά της έκτης

Παράλληλα όμως:

Έμαθαν στην πράξη την ανακύκλωση αφού διαπίστωσαν τη δυνατότητα των άχρηστων υλικών να μεταμορφώνονται σε χρήσιμα αντικείμενα

Μυήθηκαν στις απαρχές της ιστορίας της μουσικής καθώς έμαθαν να φτιάχνουν πρωτόγονα μουσικά όργανα  (με υλικά που βρήκαν στο περιβάλλον τους – ακριβώς όπως έκαναν οι πρώτοι άνθρωποι)

Ανακάλυψαν τη φυσική του ήχου μέσα απο τις δυνατότητες διαφόρων αντικειμένων να παράγουν ήχο.

Ανέπτυξαν τις κατασκευαστικές τους ικανότητες, αλλά κυρίως τη φαντασία τους, αφού πολλά παιδιά επινόησαν και δικά τους μουσικά όργανα με τα υλικά που είχαν στη διάθεσή τους, εκτός από τα όργανα που περιλάμβανε το πρόγραμμα της τάξης τους!

IMG_20170505_094520

IMG_20170505_095949
Ενα παιδί της πέμπτης, αντέγραψε μια «ψιθύρα» που κρατούσα μαζί μου, αλλα δεν είχα προλάβει να τους τη δείξω!

Για μένα, ήταν μια καταπληκτική (και εξαντλητική) εμπειρία – η «διδασκαλία» 40 περίπου παιδιών από κάθε τάξη μέσα σε δύο ώρες . Μου φαίνεται όμως πως και τα περισσότερα παιδιά ευχαριστήθηκαν γιατί και το χαρούμενο βλέμμα τους αυτό μου δειχνε και το ότι δεν ξεκολούσαν ούτε στο διάλλειμα….. και το ότι το πανηγύρι συνεχίστηκε…στο σπίτι!

Θέλω να ευχαριστήσω το Διευθυντή του Σχολείου που με εμπιστεύτηκε, τους δασκάλους των παιδιών για τη βοήθειά τους και το ΔΣ του Συλλόγου Γονέων για την υιοθέτηση και στήριξη του εργαστηρίου.

IMG_20170516_091326
μαζι με το δάσκαλό τους, φτιάχνοντας ένα washtub bass με τα κορίτσι της έκτης

IMG_20170516_091307

Η Ιωάννα παίζει Λιθόφωνο

Σ’ αυτό το βίντεο, έβαλα την Ιωάννα να φτιάξει και να δοκιμάσει ένα λιθόφωνο, αφου πρώτα διάλεξα τις πέτρες. Ηταν εύκολο και δεν της πήρε πάνω από λίγα λεπτά να καταλάβει πως λειτουργεί. Για να φτιάξεις ένα λιθόφωνο, χρειάζεσαι απλά πολύ λεπτές, πλακέ πέτρες που πρέπει να τις ακουμπήσεις σ’ένα κομμάτι αφρολέξ για να παίξουν (το αφρολέξ απορροφά τις δονήσεις κι αφήνει τον ήχο καθαρό). Εγώ χρησιμοποίησα πέτρες που μου είχαν μείνει από το χτίσιμο ενός τοίχου κι ένα κομμάτι από σπασμένο αγγείο. Μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει και κομμάτια από πλακάκια και πλακούρες από τη θάλασσα.

Χωρίς αμφιβολία, ένα από τα πιο παλιά όργανα στην ιστορία είναι το λιθόφωνο.

Η μουσική από πέτρες, είναι μουσική πολύ κοντά στην αρχή της ανθρώπινης εξέλιξης. Πριν ακόμα μάθει για την ύπαρξη των λιθόφωνων ένα νήπιο στην ακροθαλασσιά ανακαλύπτει  ότι οι πέτρες μπορούν να βγάζουν ενδιαφέροντες ήχους όταν τις χτυπάμε.

Αν και είναι πολύ δύσκολο να κουρδίσεις ένα λιθόφωνο -γιατί ή πρέπει να βρεις πέτρες που να βγάζουν φυσικούς τόνους ή πρέπει να τις πελεκήσεις προσεκτικά μέχρι να βγάλουν τον τόνο που θες- ένα κουρδισμένο λιθόφωνο που έχει βρεθεί στην Ινδοκίνα χρονολογείται στη λίθινη εποχή. Ακόμα και σήμερα χρησιμοποιούνται λιθόφωνα στην Ανατολική και Νότια Ασία και στον Ειρηνικό.

Η κινεζική παράδοση αναφέρει την εξής ιστορία: όταν ο Κομφούκιος που έζησε περίπου το 500 π.Χ. έτυχε να ακούσει σε μια γιορτή μια ουράνια μουσική, εκστασιάστηκε τόσο που δεν μπορούσε να φάει τίποτα για τους επόμενους τρεις μήνες. Οι ήχοι που του προκάλεσαν αυτη την έκσταση προέρχονταν από τον Ορφέα των Κινέζων, τον Kouei, του οποίου η ικανότητα στο King – ένα είδος λιθόφωνου φτιαγμένου από κουρδισμένες πέτρες – ήταν τόσο μεγάλη που μάγευε τα ζώα και τα έκανε να τον υπακούν. Σύμφωνα με τις κινέζικες πηγές που χρονολογούνται 2200 χρόνια πριν τη γέννηση του Χριστού, το King το χρησιμοποιούσαν για να συνοδεύουν θρησκευτικούς ύμνους γι αυτό κι αναφέρεται σαν ιερό όργανο. Οι λειτουργίες αυτές, κατά τις οποίες αρωματικά στικς καιγόταν, λάμβαναν χώρα τα ξημερώματα λίγο πριν ξυπνήσει ο αυτοκράτορας.

King
Το King

Οι κινέζοι έφτιαχναν διάφορα είδη λιθόφωνων με διάφορα είδη λίθων, αλλά κυρίως με μια πολύ ηχηρή και όμορφη πέτρα από αχάτη που ονομάζουν yu, που την έβρισκαν σε χαράδρες και σε ρωγμές βράχων στα βουνά. Συγκεκριμένα χρώματα προτιμούνταν για την κατασκευή του King και οι κινέζοι θεωρούσαν αυτή την πέτρα εξαιρετικά πολύτιμη για μουσικούς λόγους καθώς έδινε πάντα τον ίδιο ακριβώς τόνο. «Το yu, έλεγαν, δεν επηρρεάζεται ούτε από τη ζέστη ούτε από το κρύο, ούτε από την ξηρασία ή την υγρασία».

Μάλιστα, οι πέτρες που χρησιμοποιούσαν για το King κόβονταν σε διάφορα σχήματα. Μερικές φορές αναπαριστούσαν ζώα, όπως μια νυχτερίδα με ανοικτά φτερά ή δυο ψάρια τοένα δύπλα στ άλλο. Αλλες κόβονταν στο σχήμα μιας αρχαίας καμπάνας. Το όργανο που έφτιαχναν μ’ αυτές ήταν μια εξέλιξη του king, το pienking το οποίο κούρδιζαν σύμφωνα με τα κινέζικα διαστήματα που λέγονται lu και είναι 12 μέσα στα όρια της δικής μας οκτάβας. Αλλες παραλαγές του οργάνου έχουν πιο βαθύ ήχο. Οι ηχηρές πέτρες χρησιμοποιούνταν και μεμονωμένες από τους κινέζους, σαν ρυθμικά όργανα. ενα τέτοιο μονόπετρο όργανο ονομάζεται tse-king. Σε ένα ναό στο Πεκίνο αφιερωμένο στη λατρεία του Κομφούκιου υπάρχουν (ή υπήρχαν) 10 πέτρες σε σχήμα τύμπανου οι οποίες εικάζεται ότι κόπηκαν περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια πριν.

Pien King
Το Pien King

Περίπου το ίδιο πράγμα που έπαθε ο Κομφούκιος, το έπαθα κι εγώ στις αρχές της δεκαετίας του ’90 όταν άκουσα το δικό μου Ορφέα, το Stephan Micus, να παίζει ένα παράξενο λιθόφωνο με αντηχείο στο δίσκο του Music of Stones. Εντελώς συμπτωματικά, εκείνη την εποχή μελετούσα Κομφούκιο (χωρίς να ξέρω την παραπάνω ιστορία) και νομίζω ότι η μουσική αυτή όπως και τα διδάγματα του Κομφούκιου σχετίζονται απόλυτα και μεταξύ τους και είναι μια σημαντική επιρροή για μένα.

Διαβάστε εδώ για το Music of Stones και ακούστε το οπωσδήποτε!