Η Ιωάννα παίζει Λιθόφωνο

Σ’ αυτό το βίντεο, έβαλα την Ιωάννα να φτιάξει και να δοκιμάσει ένα λιθόφωνο, αφου πρώτα διάλεξα τις πέτρες. Ηταν εύκολο και δεν της πήρε πάνω από λίγα λεπτά να καταλάβει πως λειτουργεί. Για να φτιάξεις ένα λιθόφωνο, χρειάζεσαι απλά πολύ λεπτές, πλακέ πέτρες που πρέπει να τις ακουμπήσεις σ’ένα κομμάτι αφρολέξ για να παίξουν (το αφρολέξ απορροφά τις δονήσεις κι αφήνει τον ήχο καθαρό). Εγώ χρησιμοποίησα πέτρες που μου είχαν μείνει από το χτίσιμο ενός τοίχου κι ένα κομμάτι από σπασμένο αγγείο. Μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει και κομμάτια από πλακάκια και πλακούρες από τη θάλασσα.

Χωρίς αμφιβολία, ένα από τα πιο παλιά όργανα στην ιστορία είναι το λιθόφωνο.

Η μουσική από πέτρες, είναι μουσική πολύ κοντά στην αρχή της ανθρώπινης εξέλιξης. Πριν ακόμα μάθει για την ύπαρξη των λιθόφωνων ένα νήπιο στην ακροθαλασσιά ανακαλύπτει  ότι οι πέτρες μπορούν να βγάζουν ενδιαφέροντες ήχους όταν τις χτυπάμε.

Αν και είναι πολύ δύσκολο να κουρδίσεις ένα λιθόφωνο -γιατί ή πρέπει να βρεις πέτρες που να βγάζουν φυσικούς τόνους ή πρέπει να τις πελεκήσεις προσεκτικά μέχρι να βγάλουν τον τόνο που θες- ένα κουρδισμένο λιθόφωνο που έχει βρεθεί στην Ινδοκίνα χρονολογείται στη λίθινη εποχή. Ακόμα και σήμερα χρησιμοποιούνται λιθόφωνα στην Ανατολική και Νότια Ασία και στον Ειρηνικό.

Η κινεζική παράδοση αναφέρει την εξής ιστορία: όταν ο Κομφούκιος που έζησε περίπου το 500 π.Χ. έτυχε να ακούσει σε μια γιορτή μια ουράνια μουσική, εκστασιάστηκε τόσο που δεν μπορούσε να φάει τίποτα για τους επόμενους τρεις μήνες. Οι ήχοι που του προκάλεσαν αυτη την έκσταση προέρχονταν από τον Ορφέα των Κινέζων, τον Kouei, του οποίου η ικανότητα στο King – ένα είδος λιθόφωνου φτιαγμένου από κουρδισμένες πέτρες – ήταν τόσο μεγάλη που μάγευε τα ζώα και τα έκανε να τον υπακούν. Σύμφωνα με τις κινέζικες πηγές που χρονολογούνται 2200 χρόνια πριν τη γέννηση του Χριστού, το King το χρησιμοποιούσαν για να συνοδεύουν θρησκευτικούς ύμνους γι αυτό κι αναφέρεται σαν ιερό όργανο. Οι λειτουργίες αυτές, κατά τις οποίες αρωματικά στικς καιγόταν, λάμβαναν χώρα τα ξημερώματα λίγο πριν ξυπνήσει ο αυτοκράτορας.

King
Το King

Οι κινέζοι έφτιαχναν διάφορα είδη λιθόφωνων με διάφορα είδη λίθων, αλλά κυρίως με μια πολύ ηχηρή και όμορφη πέτρα από αχάτη που ονομάζουν yu, που την έβρισκαν σε χαράδρες και σε ρωγμές βράχων στα βουνά. Συγκεκριμένα χρώματα προτιμούνταν για την κατασκευή του King και οι κινέζοι θεωρούσαν αυτή την πέτρα εξαιρετικά πολύτιμη για μουσικούς λόγους καθώς έδινε πάντα τον ίδιο ακριβώς τόνο. «Το yu, έλεγαν, δεν επηρρεάζεται ούτε από τη ζέστη ούτε από το κρύο, ούτε από την ξηρασία ή την υγρασία».

Μάλιστα, οι πέτρες που χρησιμοποιούσαν για το King κόβονταν σε διάφορα σχήματα. Μερικές φορές αναπαριστούσαν ζώα, όπως μια νυχτερίδα με ανοικτά φτερά ή δυο ψάρια τοένα δύπλα στ άλλο. Αλλες κόβονταν στο σχήμα μιας αρχαίας καμπάνας. Το όργανο που έφτιαχναν μ’ αυτές ήταν μια εξέλιξη του king, το pienking το οποίο κούρδιζαν σύμφωνα με τα κινέζικα διαστήματα που λέγονται lu και είναι 12 μέσα στα όρια της δικής μας οκτάβας. Αλλες παραλαγές του οργάνου έχουν πιο βαθύ ήχο. Οι ηχηρές πέτρες χρησιμοποιούνταν και μεμονωμένες από τους κινέζους, σαν ρυθμικά όργανα. ενα τέτοιο μονόπετρο όργανο ονομάζεται tse-king. Σε ένα ναό στο Πεκίνο αφιερωμένο στη λατρεία του Κομφούκιου υπάρχουν (ή υπήρχαν) 10 πέτρες σε σχήμα τύμπανου οι οποίες εικάζεται ότι κόπηκαν περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια πριν.

Pien King
Το Pien King

Περίπου το ίδιο πράγμα που έπαθε ο Κομφούκιος, το έπαθα κι εγώ στις αρχές της δεκαετίας του ’90 όταν άκουσα το δικό μου Ορφέα, το Stephan Micus, να παίζει ένα παράξενο λιθόφωνο με αντηχείο στο δίσκο του Music of Stones. Εντελώς συμπτωματικά, εκείνη την εποχή μελετούσα Κομφούκιο (χωρίς να ξέρω την παραπάνω ιστορία) και νομίζω ότι η μουσική αυτή όπως και τα διδάγματα του Κομφούκιου σχετίζονται απόλυτα και μεταξύ τους και είναι μια σημαντική επιρροή για μένα.

Διαβάστε εδώ για το Music of Stones και ακούστε το οπωσδήποτε!

10 + 1 τραγούδια που έκοψε η λογοκρισία της χούντας

(ΑΚΟΥΣΕ) 10 + 1 τραγούδια και δυο ραδιοφωνικά αφιερώματα με τραγούδια που κόπηκαν από τη χουντική λογοκρισία.

Πηγή: 10 + 1 τραγούδια που έκοψε η λογοκρισία της χούντας

Η ιστορία της ευρωπαϊκής μουσικής σε ενα χρονολογικό πίνακα

Η ιστορία της ευρωπαϊκής μουσικής από το 1500 μέχρι το 2000 σε έναν πίνακα με τους συνθέτες σε χρονολογική σειρά. Κάνοντας κλίκ σε κάθε όνομα, ανοίγει το ανάλογο λήμμα του στη  wikipedia.

http://www.richardhitt.com/composers.shtml

Πώς να φτιάξεις ένα χάρτινο Cajon!

06fc127294c44f36f6f5f1ad7d1ccf3d

Φαγωθήκατε πια, μ’ αυτό το cajon!

Δε λέω, είναι ένα ενδιαφέρον κρουστό, αλλά ότι θα έχει και τέτοια πέραση στην Ελλάδα, που  το περίμενε ο ισπανός! Τέλος πάντων, ακούω κάτι εξωφρενικές τιμές – παιδιά ένα ξύλινο κουτί με συρμάτινες χορδές στο εσωτερικό του για να τρίζει είναι, δε θα δώσουμε και χιλιάρικο για να το αγοράσουμε- οπότε αποφάσισα (κι αφού μου τόχουνε παραγγείλει δυο – τρεις) να φτιάξω ένα, αλλά πριν, σκέφτηκα να φτιάξω ένα από χαρτόνι για να δω πως λειτουργεί και ιδού:

IMG_20170331_151507IMG_20170331_151527

Ενα cajon από σκληρή χαρτόκουτα, που της άνοιξα μια τρύπα στη μια πλευρά και της έβαλα και μερικά συρματάκια που είχα πρόχειρα, αφού πρώτα πέρασα μερικές χάντρες και συρμάτινους συνδετήρες για να δημιουργήσω αυτους τους τριζάτους ήχους που θυμίζουν το snare drum. Κόλλησα τα συρματάκια μου με μια χαρτοτενία πάνω σε δύο μικρότερα κομμάτια χαρτονιού για να μην ακουμπάνε στα τοιχώματα της κούτας ωστε να μπορούν να πάλλονται μαζί με τις χάντρες και τους συνδετήρες. Τέλος σύρραψα τα χαρτονάκια πάνω στην πλευρά της κούτας που είναι απέναντι από την τρύπα του ηχείου.

Μπορεί να μην έχει πρίμα όπως το ξύλινο cajon, αλλά είναι ένα τέλειο οργανάκι για παιδιά, αρκεί να μην κάτσεις πάνω του! (Γι αυτό πέρασα ένα κορδόνι από το κουτί για να μπορείς να το κρεμάς πάνω σου και να παίζεις πιο άνετα).

Κι όπως πάντα, κάποιος πρέπει να το στολίσει……

Οι πνευμονίες και τα blues

Οι παθήσεις των πνευμόνων γενικώς ευθύνονταν για ένα μεγάλο αριθμό θανάτων μεταξύ της μαύρης κοινότητας στα τέλη του 1920 και στις αρχές του 1930, που οφείλονταν κυρίως στον ανεπαρκή ρουχισμό, την ακατάλληλη κατοικία και σίγουρα την κακή ιατρική περίθαλψη.

Πηγή: Οι πνευμονίες και τα blues | Η Εφημερίδα των Συντακτών

Κράτα το

Νέοι δρόμοι στη μουσική

Το πλήρες αποτέλεσμα ενός τετάρτου
είναι η έννοια της
Απόλαυσης της Μουσικής

Η θέσπιση της Αρμονίας
με την απόρριψη των κανόνων

Όταν η Σιωπή προάγει τον Ηχο
κι ο ήχος είναι το ελάχιστο της Σιωπής

Κι ακόμα,
η θεώρηση όλων των μορφών
σε Μία κοινή,
σταθερά χτισμένη με
άψογη Αρχιτεκτονική

Απαλά, καθώς περνάει απ’ τα ουράνια

στο Νού

πληρεί το αποτέλεσμα ενός τετάρτου

Γιώργος Γυπακης

Μερικά ιδιόφωνα με απλά υλικά και εργαλεία

Ακολουθώντας τις οδηγίες του καταπληκτικού -αν και κάπως intellectuel- βιβλίου του καθηγητή Δημήτρη Σαρρή «Ανακυκλωμένη Μουσική» ανακάλυψα πολύ ενδιαφέροντες ήχους καταρχήν, αλλά έλυσα και ένα βασικό πρόβλημα, το πως θα φτιάχνω αντικείμενα με αληθινά μουσικό ήχο χωρίς να χρησιμοποιώ πολλά δύσχρηστα και επικύνδινα εργαλεία, ώστε να είναι οι κατασκευές μου προσιτές (και ασφαλείς) για παιδιά του δημοτικού. Ο Σαρρής, προτείνει μια συγκεκριμένη γκάμα υλικών με τα οποία πειραματίζεται για να παράγει ήχο με οποιοδήποτε τρόπο και το αποτέλεσμα είναι πολύ ευχάριστο.

Ποτηράκια από φελιζόλ, κουτάκια από μερίδες γάλακτος, ξυλάκια για σουβλάκια και λαστιχάκια. Λαστιχάκια πολύχρωμα, κάθε μεγέθους και κάθε πάχους, λαστιχάκια παντού. Τα οποία δίνουν απρόσμενες τεχνικές λύσεις (ως ορθοστάτες) έχουν και χρηστική και διακοσμητική χρήση ταυτόχρονα. Εδώ είναι μερικά από τα όργανα που παρουσιάζει στο βιβλίο, αλλά πρόσθεσα και κάποιες δικές μου ιδέες. Απο εργαλεία χρησιμοποίησα μόνο ψαλίδι (διαβάστε τις λεζάντες για λεπτομέρειες).:

Μερικά ακόμα, στα οποία χρησιμοποίησα μόνο ένα σουβλί (ή καρφί) κι ένα σφυράκι.

Ηχοι της φύσης με μουσικά όργανα


Ξέρω καλά τους ήχους της φύσης. Οταν ήμουν μικρός, κρυβόμουν μέσα στα δάση, αγκάλιαζα ένα κυπαρίσσι και άκουγα τους χυμούς του. Κοιμόμουν δίπλα στα ρυάκια κι άκουγα το νερό που κυλούσε, καθόμουν κάτω από τα πεύκα και τις λεύκες κι άκουγα το θρόισμα των φύλλων τους κι έχω ξοδέψει ώρες ολόκληρες, προσπαθώντας να αποκρυπτογραφήσω τους διαλόγους των πουλιών. Κι ύστερα στη θάλασσα, ολόκληρες μέρες και νύχτες παρατηρούσα τον ήχο των κυμάτων στα βότσαλα (όπως έκαναν όλοι στα χρόνια της αθωώτητας), τα βράδια στη βεράντα προσπαθούσα να μετρησω τα τριζόνια, στο σπίτι μας δίπλα είχε τη φωλιά της μια κουκουβάγια. Ολα εδώ, αναπαράγονται με όργανα που έχω αγοράσει ή έχω κατασκευάσει ο ίδιος. Μακάρι να είχα καλύτερο ήχο για να το απολαύσετε όπως εγώ όταν τα παίζω.

Ο κεραυνός με ένα thunder stick, πλαστικά μπουκάλια και ποτήρια κομμένα σαν το χαβανέζικο pu ili για τον ήχο της βροχής και τα θροϊσματα του αέρα, διάφορα σείστρα για τα θροϊσματα των φύλλων και το κελάρισμα των νερών, απλές σφυρίχτρες, σφυρίχτρες τρόμπες και λαλίτσες για τα πουλιά, μια ξύστρα απο  καλάμι για το βάτραχο και ένα rain stick για τον ήχο των κυμμάτων στα βότσαλα. Δεν υπάρχει εδώ ούτε ένας ήχος μηχανικός, όλοι οι ήχοι είναι μίμηση με φυσικά μουσικά όργανα.

Jug Bands: η μουσική των φτωχών

Η μουσική των Jug Bands είναι η μουσική της κρίσης. Δεν είναι τυχαίο που τα τελευταία χρόνια έχει αναβιώσει το είδος και ξεφυτρώνουνε καινούργια σχήματα: οι Jug Bands είναι οι μπάντες των φτωχων, που παίζουν με αυτοσχέδια μουσικά όργανα, αφού δεν έχουν λεφτά να αγοράσουν κανονικά.

Είναι μπάντες της αμερικάνικης παραδοσιακής μουσικής, country, blues, ragtime και jazz που ξεπήδησαν μες στα χρόνια της οικονομικής κρίσης της δεκαετία του ’20, στο νότο φυσικά, από μαύρους κυρίως μουσικούς.

Τα όργανα που χρησιμοποιούσαν, εκτός από φτηνές κιθάρες, μπάντζα, μαντολίνα (που συχνά έφτιαχναν οι ίδιοι από κομμάτια παλιών οργάνων) και φυσαρμόνικα , ήταν to Jug, μια πήλινη ή γυάλινη στάμνα χωρίς λαιμό που αντικαθιστούσε τα βαθυφωνα χάλκινα πνευστά κι από το οποίο πήραν το όνομά τους, το Kazoo (βλέπε προηγούμενη ανάρτηση) που αντικαθιστούσε το σαξόφωνο και το κλαρίνο, αντί για κόντρα μπάσο έφτιαχναν ένα μπάσο (washtub bass) με μια τενεκεδένια σκάφη για το πλύσιμο των ρούχων κι ένα ξύλινο κοντάρι και τα κρουστά τους ήταν κρόταλα με κουτάλια (που τα χουμε κι εμείς εδώ) και κόκκαλα, μια λαμαρινένια πλύστρα που τη χρησιμοποιούσαν για ξύστρα μαζί με διάφορα αυτοσχέδια μεταλλικά αντικείμενα για κύμβαλα, χαρτοσακούλες, σφυρίχτρες και ότι άλλο κατέβαζε το εφευρετικό τους μυαλό…..

Μπορεί να ακούγεται εύκολο, αλλά δεν είναι. Το να παίξεις αυτά τα αυτοσχέδια όργανα αποτελεσματικά, χρειάζεται μεγάλη επιδεξιότητα!

Οι πρώτες ηχογραφήσεις έγιναν το 1927 και το 29, χρονιά που ξεκίνησε και το μεγάλο κράχ από συγκροτήματα όπως Nashville Washboard Band, Memphis Jugband, Cannon Jug Stompers, Eddie Kelly’s Washboard Band, Cincinatti Jug Band, Whistler’s Jug Band και άλλους κι έχει μεγάλο μουσικολογικό ενδιαφέρον να ακούσουμε τί έπαιζαν αυτές οι μπάντες και πως, μια και η μουσική τους επέδρασε στην εξέλιξη του blues, ήταν καταλυτική στη διαμόρφωση του «ενεργητικού» και «ασταθή» χαρακτήρα της jazz. Και κατ’ επεκταση του rock’n’roll.

Σχετικά μπορείτε να διαβάσετε εδώ  

κι εδώ
Επίσης προτείν ω να δείτε αυτά τα δύο αποσπάσματα από σχετικό ντοκυμονταίρ:
Jug Band Music 1
Jug Band Music 2
Η μουσική αυτή γνώρισε μια αναβίωση τη δεκαετία του 50, άλλη μια τη δεκαετία του 70 και υπενθυμίζω στους λάτρες της αμερικάνικης ψυχεδέλειας το χαρακτηριστικό ήχο των 13th Floor Elevators που χρησιμοποιούν ένα jug  με κάποιες ηλεκτρικές προσθήκες. Επισης ο Jerry Garcia των Gratefull Dead, έπαιζε με μια τέτοια μπάντα. Και οι Pink Floyd έγραψαν ένα  Jugband Blues.

Προσωπικά, πρέπει να με επηρρέασε πολύ το θέαμα μιας Αυστριακής μπάντας που διαγωνίστηκε στη Eurovision του 1979, τους Pfurri, Gorps und Knirri, κάτι φρικιά που έπαιζαν με ποτιστήρια, αλυσίδες ποδηλάτου, ναϋλον σακκούλες, σκουπιδοτενεκέδες και άλλα τέτοια και το αποτέλεσμα φαίνεται σ’ αυτό εδώ το blog.

Πιθανόν να έχετε δει το μουσικοχορευτικό σόου των STOMP, έχουν έρθει κι εδώ νομίζω, είναι κάτι εκπληκτικοί χορευτές που παίζουν κρουστά με σκούπες και σκουπιδοτενεκέδες…..

Σήμερα, εκτός από ολόκληρες κλασσικές ορχήστρες με όργανα φτιαγμένα από σκουπίδια, έχουμε και την πολύ γνωστή Ορχήστρα Λαχανικών. Γενικά, η Jug Bands Music επανέρχεται με διάφορους τρόπους αυτή την εποχή.

Οσο για μένα, έχω γράψει ένα τραγουδάκι στο στυλ των Jug Band blues και μπορείτε να το «δείτε» εδώ, ενώ προσπάθησα να φτιάξω τα όργανα μιας Jug Band.

Ομως είναι μάλλον απίθανο στα Χανιά να βρει κανείς τενεκεδένια λεκάνη πλυσίματος οπότε την αντικατέστησα με ένα γκαζοτενεκέ του λαδιού μέχρι να βρω κάτι καλύτερο. Επίσης είναι μάλλον απίθανο να κυκλοφορούν «πλύστρες» για τρίψιμο των ρούχων εκτός αν βρει κανείς σε κάποιο παλαιοπωλείο, οπότε έφτιαξα μια πλύστρα από νοβοπάν και κομμάτια καλάμι που τα έσκισα στη μέση και τα κόλλησα με μπόλικη ψαρόκολλα το ένα κάτω απο τ’ άλλο. Πρόσθεσα κι ένα παλιό μπρίκι αντί για cow bell και το αποτέλεσμα είναι πολύ καλο. Προσθέστε μια νουνούρα που σας έχω δείξει πως φτιάχνεται, βρείτε και μια μεγάλη γυάλινη καράφα χωρίς λαιμό και ξεκινήστε εξάσκηση – καλό κουράγιο. Για να βοηθήσω σας δίνω κάποια βίντεο-μαθήματα για το πως παίζεται:

Η Νουνούρα και το Kazoo

Οπως το φύλλο έτσι και η μεμβράνη, δίνει ήχο όταν πάλλεται. Τραγουδώντας μέσα σε ένα ηχείο που έχει στηριγμένο πάνω του έναν υμένα (δηλαδή μια λεπτή μεμβράνη), βγαίνει ένας ήχος που μπορεί να φαίνεται χαζός και κατάλληλος μόνο για παιδικά πειράγματα, όμως αντικαθιστούσε μια χαρά το κλαρίνο στις ορχήστρες “Jug Band” των φτωχών μαύρων του Μέμφις που μια και δεν είχαν λεφτά να αγοράζουν κανονικά όργανα, σκάρωναν τα δικά τους. Εκεί το λένε καζού. (Θα γράψω για τις jug bands την επόμενη φορά ίσως, πιο αναλυτικά…)
Στην ελλάδα το λέμε “νουνούρα” και το έφτιαχναν κολώντας ένα υμένα αράχνης στην τρύπα ενός άδειου κελύφους σαλιγκαριού, μέχρι που ανακάλυψαν το τσιγαρόχαρτο. Φτιάχνεται και με καλάμι που του ανοίγεις μια τρύπα στη μέση και είτε κολλάς το τσιγαρόχαρτο στην τρύπα αυτή και τραγουδάς από τη μιαν άκρη, είτε κολλάς τσιγαρόχαρτα και στις δύο άκρες και τραγουδάς από τη μεσαία, αφήνοντας λίγο την τρύπα ανοιχτή για να βγαίνει ο αέρας κι ο ήχος (το ίδιο και στο σαλιγκάρι). Να θυμάστε ότι το καλάμι το τρώμε λίγο στην πλευρά που θα ανοίξουμε την τρύπα για το στόμα, ώστε να γίνει πιο λεπτο και ίσιο για να βολεύει και τα χείλια μας.
Τα καζού γίνονται από πλαστικό ή μέταλλο για να αντέχουν την ταλαιπωρία του «κολλάρου» για τη φυσαρμόνικα που βάζουν οι κιθαρίστες και τη μεμβράνη τη στερεώνουν στη μεσαία τρύπα ενώ φυσάνε από τη μία άκρη.

Υπάρχει κι ένα πολύ συνηθισμένο κινέζικο φλάουτο από μπαμπού, το Dizi, που του βάζουν μια μεμβράνη μεταξύ της τρύπας που φυσάνε και της τελευταίας τρύπας, που του προσθέτει μια συχνότητα στις ψηλές νότες. Εχω ένα σοπράνο, που  θυμίζει ζουρνά. Τέτοια φλάουτα έχουν βρεθεί 9.000 χρόνων, αλλά το κόλπο με τη μεμβρανη ανακαλύφθηκε κατά τη Δυναστεία των Τανγκ (618-907). Μάλιστα, στην αρχή χρησιμοποιούσαν τον υμένα που βρίσκεται μέσα στο καλάμι.

ΤΙ ΑΛΛΟ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙΣ ΜΕ ΕΝΑ ΚΑΖΟΟ? ΙΔΟΥ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ!